මැදපෙරදිග යුද්ධය දරුණුතම අඩියටම වැටී තිබේද? ඉන්ධන මිල ඩොලර් 150 සීමාවට යාමේ අවදානමක්!
විශේෂ ආර්ථික විශ්ලේෂණය – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය — 2026 මාර්තු 14 (පස්වරු 04:52) — යුද්ධය පාලනය කිරීමට ඩොල්න්ඩ් ට්රම්ප් දරන උත්සාහයන් අභිබවා තත්ත්වය දරුණු අතට හැරෙමින් පවතින බව විදෙස් වාර්තා පවසයි. නවසීලන්තයේ ප්රමුඛ පෙළේ ආර්ථික විද්යාඥයන් පවසන්නේ තත්ත්වය බරපතල වුවත්, තවමත් අප “නරකම තත්ත්වයට” මුහුණ දී නොමැති බවයි.
1. ආර්ථික විද්යාඥයන්ගේ අනාවැකි
- BNZ ප්රධාන ආර්ථික විද්යාඥ මයික් ජෝන්ස්: හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය වසා තබන සෑම දිනකම ලෝක සහ දේශීය ආර්ථිකයට ඇති අවදානම ඉහළ යන බව ඔහු පවසයි. තෙල් මිල ඉහළ යාමත් සමඟ උද්ධමනය ද ඉහළ යන බැවින් එය ආර්ථික වර්ධනයට බාධාවක් වනු ඇත.
- Westpac ප්රධාන ආර්ථික විද්යාඥ කෙලී එක්හෝල්ඩ්: මෙය 1970 දශකයේ තෙල් අර්බුදයෙන් පසු ඇති වූ බරපතලම අවස්ථාව බව ඔහු හඳුන්වා දෙයි. දැනට අප සතුව තෙල් සංචිත පැවතිය ද, සැපයුම දිගටම අඩාල වුවහොත් ආසියානු කලාපයේ ඉන්ධන හිඟයක් ඇතිවිය හැකි බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
2. “නරකම තත්ත්වය” (Worst-case scenario) යනු කුමක්ද?
ඔටාගෝ විශ්වවිද්යාලයේ මුරට් උන්ගෝර් පවසන්නේ දැනට පවතින ඩොල්ර් 100 සීමාවට වඩා තත්ත්වය බෙහෙවින් දරුණු විය හැකි බවයි. ඔහුට අනුව සැබෑ “නරකම තත්ත්වය” මෙසේ විය හැකිය:
- තෙල් මිල: බැරලයක මිල ඩොලර් 150 සිට 200 දක්වා ඉහළ ගොස් මාස කිහිපයක් පවතිනු ඇත.
- ගෝලීය පසුබෑම: ලෝක ආර්ථිකය දැඩි පසුබෑමකට (Recession) ලක් වීම සහ සැපයුම් දාමයන් සම්පූර්ණයෙන්ම අඩාල වීම.
- ඉන්ධන සලාක ක්රමය: ගුවන් සේවා ඇනහිටීම, කර්මාන්තශාලා වැසීම සහ ප්රධාන රටවල ඉන්ධන සලාක ක්රම පැනවීමට සිදු වීම.
3. නවසීලන්ත වැසියන්ට ඇති බලපෑම
දැනට පාරිභෝගිකයන්ට දැනෙන්නේ ඉන්ධන මිලෙහි “අපහසු ඉහළ යාමක්” පමණක් වුවද, යුද්ධය දිගටම පැවතුනහොත් භාණ්ඩ හා සේවා මිල ගණන් දරාගත නොහැකි මට්ටමට ඉහළ යා හැකිය. සැපයුම් දාමයේ කෙළවරක පිහිටි නවසීලන්තය වැනි රටකට මෙය ඉතා අහිතකර ලෙස බලපානු ඇත.
