නවසීලන්තයට තෙල් තියෙන්නේ තව දින කීයකටද? සැපයුම නතර වුවහොත් සිදුවන දේ ගැන ආර්ථික විශේෂඥයෝ අනාවැකි පවසති

විශේෂ ආර්ථික පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් බිස්නස් (Diyatha News Business)

වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය — 2026 මාර්තු 10 (පෙරවරු 09:15) — ඇමෙරිකාව, ඊශ්‍රායලය සහ ඉරානය අතර ගැටුම් හේතුවෙන් ලෝක බොරතෙල් සැපයුමෙන් 20%ක් ගලා යන ‘හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය’ (Strait of Hormuz) වසා දැමීම නවසීලන්තයේ ඉන්ධන සුරක්ෂිතතාවයට සෘජු බලපෑමක් එල්ල කර තිබේ.

1. දැනට පවතින ඉන්ධන තොග ප්‍රමාණය

කර්මාන්ත, නවෝත්පාදන සහ රැකියා අමාත්‍යාංශයේ (MBIE) මාර්තු 1 දත්ත වලට අනුව නවසීලන්තය සතු ඉන්ධන තොග මෙසේය:

• පැට්‍රල්: දින 49කට සෑහෙන ප්‍රමාණයක්. (මින් දින 22ක තොග තවමත් මුහුදේ නැව් මගින් ප්‍රවාහනය වෙමින් පවතී).
• ඩීසල්: දින 54කට සෑහෙන ප්‍රමාණයක්. (මින් අඩකට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් තවමත් මෙරටට ළඟා වී නොමැත).
• ගුවන් යානා ඉන්ධන: දින 50කට සෑහෙන ප්‍රමාණයක්.

ඔටාගෝ විශ්ව විද්‍යාලයේ ආර්ථික විද්‍යාඥ මුරත් උන්ගෝර් පවසන්නේ, සැපයුම හෙට දිනයේ සම්පූර්ණයෙන්ම නතර වුවහොත්, දැනට මෙරට ගොඩබිම පවතින තොග ප්‍රමාණයෙන් දින 30ක පමණ කාලයක් රට පවත්වාගෙන යා හැකි බවයි.

2. මාර්ස්ඩන් පොයින්ට් (Marsden Point) වසා දැමීමේ බලපෑම

2022 මාර්තු 31 වන දින මාර්ස්ඩන් පොයින්ට් තෙල් පිරිපහදුව වසා දැමීම නිසා නවසීලන්තය දැන් සම්පූර්ණයෙන්ම විදේශයන්ගෙන් ආනයනය කරන පිරිපහදු කළ ඉන්ධන මත යැපීමට සිදු වී ඇති බවත්, මෙය රටේ ඉන්ධන සුරක්ෂිතතාවය අවදානමකට ලක් කර ඇති බවත් විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති.

• නැව් පැමිණීම: ඉදිරි දින 10 ඇතුළත ඉන්ධන රැගත් නැව් දෙකක් මෙරටට ළඟා වීමට නියමිත අතර, ඒවා එන විට මෙරට පවතින තොග දින 17-18ක් දක්වා අඩු වී තිබිය හැක.

3. තෙල් හිඟ වුවහොත් සිදුවන්නේ කුමක්ද?

ඉන්ධන සැපයුම බරපතළ ලෙස සීමා වුවහොත් රජය විසින් “ඉන්ධන පාලන ක්‍රමවේදයක්” (Rationing) හඳුන්වා දීමට ඉඩ ඇති බව වෙස්ට්පැක් (Westpac) බැංකුවේ ප්‍රධාන ආර්ථික විද්‍යාඥ කෙලී එක්හෝල් පවසයි.

• ප්‍රමුඛතාවය: කෘෂිකාර්මික අංශය, භාණ්ඩ ප්‍රවාහන සේවා සහ අත්‍යවශ්‍ය සේවාවලට ප්‍රමුඛතාවය ලබා දෙනු ඇත.
• ජනතාවට බලපෑම: සාමාන්‍ය ජනතාවට නිවසේ සිට වැඩ කිරීමට (Work from home) සිදුවනු ඇති අතර පෞද්ගලික වාහන භාවිතය සීමා කිරීමට සිදුවනු ඇත.
• ජාත්‍යන්තර සහය: තත්ත්වය දරුණු වුවහොත් ජාත්‍යන්තර බලශක්ති ඒජන්සියේ (IEA) මැදිහත්වීමෙන් ඇමෙරිකාව, බ්‍රිතාන්‍යය සහ ජපානය වැනි රටවල පවතින නවසීලන්තයට හිමි හදිසි තෙල් සංචිත ලබා ගැනීමට හැකි වනු ඇත.