නවසීලන්ත උතුරු දූපත යට සැඟවුණු භූමිකම්පා අවදානමක්: ඕක්ලන්ඩ් සහ හැමිල්ටන් යටින් නව විභේදන රේඛා සොයාගැනේ – ලේසර් තාක්ෂණයෙන් හෙළි වූ තිගැස්සෙන තොරතුරු

විශේෂ විද්‍යාත්මක වාර්තාව – දියත නිවුස් සයන්ස් (Diyatha News Science)

ඕක්ලන්ඩ්, නවසීලන්තය — 2026 මාර්තු 07 (පස්වරු 02:27) — නවසීලන්තයේ භූගත ස්ථර පිළිබඳව සිදුකළ නවතම පර්යේෂණ මාලාවකින් පසු, මෙතෙක් හඳුනා නොගත් භූමිකම්පා අවදානම් සහිත නව විභේදන රේඛා (Fault lines) දහස් ගණනක් උතුරු දූපත පුරා විසිරී ඇති බව භූ විද්‍යාඥයින් අනාවරණය කරගෙන තිබේ.

1. ඕක්ලන්ඩ් සහ වයිරාරාපා යට සැඟවුණු රේඛා

පෘථිවි විද්‍යා නවසීලන්ත ආයතනයේ (Earth Sciences NZ) ප්‍රධාන විද්‍යාඥ ආචාර්ය ග්‍රැහැම් ලෙනාඩ් පවසන්නේ, නවසීලන්තය පුරා විභේදන රේඛා දහස් ගණනක් පැවතියද ඉන් විද්‍යාත්මකව අධ්‍යයනය කර ඇත්තේ සියයකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් පමණක් බවයි.

• ඕක්ලන්ඩ් නගරය: නගරය යටින් පවතින භූගත ස්ථර පරීක්ෂා කිරීමේදී, භූමිකම්පා ඇති විය හැකි සැක සහිත ව්‍යුහයන් 12 ත් 24 ත් අතර ප්‍රමාණයක් හඳුනාගෙන ඇත. පුකෙකෝහි (Pukekohe) සහ ඩෘරි (Drury) වැනි ප්‍රදේශ මේ අතරින් සුවිශේෂී වේ.
• වයිරාරාපා (Wairarapa): අධි-විභේදන ලේසර් සිතියම්කරණය (LiDAR) මගින් මීට පෙර හඳුනා නොගත් නව විභේදන රේඛා 7 ක් සොයාගෙන ඇත. මෙයින් කිලෝමීටර් 26 ක් දිග Pāpāwai විභේදනය ප්‍රධාන වේ.

2. හැමිල්ටන් විල් පතුලේ ඇති රහස

හැමිල්ටන් බේසින් (Hamilton Basin) ප්‍රදේශයේ සිදුකළ පර්යේෂණවලදී, වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ භාවිතා කරන CT Scanner යන්ත්‍ර යොදා ගනිමින් විල් පතුලේ ඇති මඩ සහ ගිනි කඳු අළු ස්ථර පරීක්ෂා කර තිබේ.

• Seismites: අතීතයේ සිදුවූ ප්‍රබල භූමිකම්පා නිසා ඇති වූ කැළඹීම් (Seismites) විල් පතුලේ ස්ථරවල සටහන් වී ඇති බව මෙහිදී තහවුරු විය. මින් පෙනී යන්නේ හැමිල්ටන් ප්‍රදේශය යටින් ද සක්‍රීය විභේදන රේඛා පවතින බවයි.

[Image showing a LiDAR shaded relief map of Auckland with red diagonal lines indicating newly discovered potential fault lines running beneath major infrastructure and residential areas]

3. තාක්ෂණයේ දියුණුව සහ අවදානම

ගුවන් යානා මගින් සිදුකරන LiDAR තාක්ෂණය මගින් ගස්වැල් සහ ගොඩනැගිලි ඩිජිටල් ක්‍රමයට ඉවත් කර, පොළොවේ පවතින ඉතා සියුම් වෙනස්කම් පවා නිරීක්ෂණය කිරීමට විද්‍යාඥයින්ට හැකි වී තිබේ.

• පාඩම් ඉගෙනීම: 2011 වසරේ ක්‍රයිස්ට්චර්ච් භූමිකම්පාව ඇති වූයේ ද මෙතෙක් හඳුනා නොගත් විභේදන රේඛාවකින් බව විද්‍යාඥයෝ මතක් කර දෙති. එබැවින් ඕක්ලන්ඩ් වැනි භූමිකම්පා අඩු ප්‍රදේශ ද ඕනෑම මොහොතක අනතුරකට ලක්විය හැකි බව ඔවුන් පෙන්වා දෙයි.
• ගොඩනැගිලි ප්‍රමිතිය: මෙම දත්ත එක්රැස් කිරීම හරහා නවසීලන්තයේ ගොඩනැගිලි ප්‍රමිතීන් සහ අවදානම් කළමනාකරණ සැලසුම් වඩාත් ශක්තිමත් කිරීමට අපේක්ෂා කෙරේ.