ඇන්ටාක්ටිකාවට කුරුලු උණෙන් දැඩි තර්ජනයක්: සතුන් 100%ක් මරා දැමිය හැකි මාරාන්තික වෛරස් ප්රභේදයක් හෙළිවෙයි
විශේෂ විද්යා සහ පාරිසරික පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
ඇන්ටාක්ටිකාව — 2026 පෙබරවාරි 18 — ලොව දකුණු දිග කෙළවරේ පිහිටි ඇන්ටාක්ටිකා මහාද්වීපයේ වනජීවී ගහනය වෙත කුරුලු උණ වෛරසය මගින් පෙර නොවූ විරූ මට්ටමේ තර්ජනයක් එල්ල වී ඇති බව චිලී විශ්වවිද්යාලයේ විද්යාඥ වික්ටර් නෙයිරා (Victor Neira) පවසයි. පසුගිය වසර කිහිපය තිස්සේ මෙම වෛරසය පැතිරීම පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් වුවද, දැන් හඳුනාගෙන ඇති නව ප්රභේදය අතිශය විනාශකාරී බව පර්යේෂකයෝ අවධාරණය කරති.
1. 900km ක වෙරළ තීරයක් පුරා වෛරසය පැතිරෙයි
මුලින්ම 2024 අප්රේල් මාසයේදී ස්කූවා (Skuas) නමැති ධ්රැවීය මුහුදු පක්ෂීන් පස් දෙනෙකුගෙන් මෙම වෛරසය හඳුනාගත් අතර, වර්තමානය වන විට එය කිලෝමීටර් 900ක වෙරළ තීරයක් පුරා ව්යාප්ත වී තිබේ.
- බලපෑමට ලක්වූ සතුන්: ඇන්ටාක්ටික් කෝමොරන්ට් (Cormorants), කෙල්ප් ගල්ස් (Kelp gulls), ඇඩිලි සහ ජෙන්ටූ පෙන්ගුවින් (Adelie and Gentoo penguins) මෙන්ම ඇන්ටාක්ටික් ෆර් සීල් (Fur seals) සතුන් අතර ද මෙම රෝගය දැන් දක්නට ලැබේ.
- මාරාන්තික වේගය: විද්යාඥ නෙයිරා පවසන පරිදි, යම් ප්රදේශයක සතුන් සමූහයකට මෙම වෛරසය වැළඳුනහොත් දිනක් හෝ දෙකක් ඇතුළත එම සතුන්ගෙන් 90% සිට 100% දක්වා ප්රමාණයක් මිය යා හැකිය.
2. සත්ව ගහනය වඳවී යාමේ අවදානම
ඇන්ටාක්ටිකාවේ ජීවත් වන ඇතැම් සත්ව විශේෂවල මුළු ගහනය ඉතා කුඩා බැවින් මෙම වසංගතය ඔවුන්ගේ පැවැත්මට මරු පහරක් වී ඇත.
- සීමිත ගහනය: ඇන්ටාක්ටික් කෝමොරන්ට් සහ ස්කූවා වැනි සතුන්ගේ මුළු ගහනයම 20,000ක් පමණ වේ. මෙවැනි මාරාන්තික වසංගතයකින් මුළු විශේෂයම වඳවී යාමේ අවදානමක් පවතී.
- ගෝලීය තත්ත්වය: 2021 වසරේ සිට ලොව පුරා සංක්රමණික පක්ෂීන් හරහා කුරුලු උණ ව්යාප්ත වෙමින් පවතී. 2023 වසරේදී චිලී රාජ්යය තුළ පෙන්ගුවින් පක්ෂීන් දහස් ගණනක් මිය යාමට ද මෙය හේතු විය.
3. විද්යාඥයන්ගේ විමර්ශන
විද්යාඥයන් පවසන්නේ ඇන්ටාක්ටිකාව පුරා ඔවුන්ට අධ්යයනය කළ හැකි සෑම ප්රදේශයකටම වෛරසය දැනටමත් පැතිර ගොස් ඇති බවයි. ස්ථිර පදිංචිකරුවන් නොමැති වුවද, පර්යේෂණ කණ්ඩායම් වෙත ද මෙමගින් යම් සෞඛ්ය අවදානමක් ඇති විය හැකි බැවින් ආරක්ෂක පියවර අනුගමනය කරන ලෙස ද උපදෙස් දී ඇත.
