දැන දැනම කළ සේවක කප්පාදුව: සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ IT අංශය කප්පාදු කිරීමෙන් රෝගීන් අවදානමේ – රහස් වාර්තාවක් හෙළිවෙයි

විශේෂ විමර්ශනාත්මක වාර්තාව – දියත නිවුස් නිවුස් සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය — 2026 මාර්තු 13 (පෙරවරු 09:50) — රජයේ වියදම් පියවා ගැනීම සඳහා සෞඛ්‍ය අංශයේ තොරතුරු තාක්ෂණ (IT) සේවකයන් සිය ගණනක් ඉවත් කිරීම මගින් දිගුකාලීන තාක්ෂණික ගැටලු සහ රෝගී සත්කාරක සේවාවලට බාධා එල්ල වන බවට සෞඛ්‍ය බලධාරීන් අනතුරු අඟවා තිබූ බව අලුතින් අනාවරණය වූ වාර්තාවක දැක්වේ.

1. අනතුරු ඇඟවීම් නොසලකා හැරීම

2025 අප්‍රේල් මාසයේදී සකස් කරන ලද “ඩිජිටල් වෙනස්කම්වල බලපෑම” නම් වාර්තාවට අනුව, IT සේවකයන් 2000 සිට 1460 දක්වා අඩු කිරීම නිසා පද්ධතියේ ආරක්ෂාව බරපතල ලෙස පිරිහී යනු ඇත.

• තාක්ෂණික ණය (Technical Debt): පද්ධති නවීකරණය කිරීම ප්‍රමාද වීම නිසා පැරණි තාක්ෂණයන් බිඳ වැටීමේ අවදානම “නියත වශයෙන්ම” ඉහළ යන බව වාර්තාවේ සඳහන් වේ.
• සේවා බිඳවැටීම්: පසුගිය මාස දෙක තුළ පමණක් ඕක්ලන්ඩ්, නෝර්ත්ලන්ඩ් සහ පහළ උතුරු දූපතේ රෝහල්වල පැය 6 සිට 12 දක්වා කාලයක් ප්‍රධාන IT පද්ධති බිඳ වැටීම් කිහිපයක්ම සිදුවිය.

2. වඩාත්ම අවදානමට ලක්වන ප්‍රදේශ

සේවක කප්පාදුව නිසා ප්‍රධාන නගරවලින් බැහැරව පිහිටි හුදකලා රෝහල් සහ සේවා මධ්‍යස්ථාන වැඩිම අවදානමකට මුහුණ දෙනු ඇත.

• බලපෑමට ලක්වන නගර: රොටොරුආ (Rotorua), ගිස්බෝන් (Gisborne), නෙල්සන් (Nelson), ග්‍රේමවුත් (Greymouth) සහ ටිමාරු (Timaru) වැනි ප්‍රදේශවල IT සහාය ලබා දීමට සිටි සේවකයන් ඉවත් කිරීම නිසා එම රෝහල්වල පද්ධති බිඳ වැටුණහොත් ඒවා යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම ප්‍රමාද වනු ඇත.
• මාඕරි සහ ප්‍රජා සේවා: බොහෝ හවුරා මාඕරි (Hauora Māori) සංවිධාන සහ රාජ්‍ය නොවන සංවිධානවලට සෞඛ්‍ය නවසීලන්තයෙන් ලැබුණු තාක්ෂණික සහාය මේ සමඟ අහිමි වී යනු ඇත.

3. දේශපාලන සහ වෘත්තීය සමිති ප්‍රතිචාර

PSA වෘත්තීය සමිති ලේකම් ෆ්ලර් ෆිට්ස්සිමන්ස් පවසන්නේ රජය සහ සෞඛ්‍ය අමාත්‍යවරයා අභ්‍යන්තර අනතුරු ඇඟවීම් හිතාමතාම නොසලකා හැර ඇති බවයි.

• PSA ප්‍රකාශය: “මෙම වාර්තාව මගින් ඉතා පැහැදිලිව පෙන්වා දී තිබුණා සේවකයන් අඩු කිරීම සායනික අවදානමක් (Clinical Risk) ඇති කරන බව. නමුත් රජයේ මූල්‍ය ඉලක්ක සපුරා ගන්න මිනිස්සුන්ගේ ජීවිත අවදානමේ දැම්මා,” ඇය පවසයි.
• Health NZ පිළිතුර: සෞඛ්‍ය නවසීලන්තය පවසන්නේ මෙම අවදානම් කළමනාකරණය කිරීමට අවශ්‍ය පියවර ගෙන ඇති බවත්, වැදගත් පද්ධති නඩත්තු කිරීමට ප්‍රමුඛතාවය දී ඇති බවත්ය.