එයාර් නිව්සීලන්තය දැඩි මූල්‍ය අර්බුදයක: ඩොලර් මිලියන 40ක පාඩුවක් සමඟ ‘කොරූ’ ලකුණ සෙලවෙයි – රජයේ කොටස් විකුණා දැමීමට යෝජනාවක්

විශේෂ ආර්ථික සහ ගුවන් සේවා පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

ඕක්ලන්ඩ්, නවසීලන්තය — 2026 මාර්තු 05 — ලෝක ගුවන් සේවා ක්ෂේත්‍රය ඉහළ වර්ධනයක් පෙන්නුම් කරමින් තිබියදී, නවසීලන්තයේ ජාතික ගුවන් සේවය වන එයාර් නිව්සීලන්තය රුපියල් (ඩොලර්) මිලියන 40ක මූල්‍ය අලාභයක් වාර්තා කරමින් දැඩි පසුබෑමකට ලක්ව තිබේ. විශේෂයෙන්ම ඉරාන-ඇමරිකානු යුද ගැටුම් හේතුවෙන් ලෝක වෙළඳපොළේ ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම සහ ගුවන් ගමන් මාර්ග වෙනස් කිරීමට සිදු වීම මෙම අර්බුදය තවත් දරුණු කර ඇත.

1. ලෝක ප්‍රවණතාවට පටහැනි පසුබෑමක්

ඔස්ට්‍රේලියාවේ ක්වොන්ටාස් (Qantas) ගුවන් සේවය ඩොලර් බිලියනයක ලාභයක් ලබද්දී සහ යුරෝපීය, ආසියානු ගුවන් සමාගම් වාර්තාගත ආදායම් ලබද්දී එයාර් නිව්සීලන්තය මෙලෙස පාඩු ලැබීම විශේෂත්වයකි.

• හේතු සාධක: ගෝලීය එන්ජින් නඩත්තු ගැටලු නිසා ගුවන් යානා ගොඩබස්වා තිබීම, දේශීය ගුවන් ගමන් ඉල්ලුම අඩු වීම, අධික මෙහෙයුම් පිරිවැය සහ උද්ධමනය මේ සඳහා බලපා ඇති “පරිපූර්ණ කුණාටුවක්” (Perfect Storm) ලෙස ආර්ථික විශේෂඥ ඇන්ඩි බෝව්ලි (Andy Bowley) හඳුන්වයි.
• ඉරාන යුද්ධයේ බලපෑම: මැදපෙරදිග අර්බුදය නිසා ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම සහ ගුවන් කලාප වසා දැමීම නිසා දිගු ගුවන් මාර්ග භාවිත කිරීමට සිදු වීම එයාර් නිව්සීලන්තයේ ලාභාංශ තවදුරටත් අවම කිරීමට හේතු වනු ඇත.

2. කොටස් විකුණා දැමීමේ සූදානම

ගුවන් සේවයේ පවතින මෙම අර්බුදකාරී තත්ත්වය හමුවේ, රජය සතු 51%ක කොටස් විකුණා දැමීමට කාලය එළඹ ඇති බව නියෝජ්‍ය අගමැති ඩේවිඩ් සේමූර් යෝජනා කර තිබේ.

• විපක්ෂ මතය: කෙසේ වෙතත්, ස්වාධීන ගුවන් සේවා විචාරක අයිරින් කිං (Irene King) පවසන්නේ එය වැරදි තීරණයක් බවයි. එයාර් නිව්සීලන්තය යනු හුදෙක් සමාගමක් පමණක් නොව, එය රටේ සංචාරක කර්මාන්තය සහ වෙළඳාම සම්බන්ධ කරන උපායමාර්ගික දේපළක් බව ඇය පෙන්වා දෙයි.

3. මගීන්ට සහ සේවකයන්ට එල්ල වන බලපෑම

ගුවන් සේවය නැවත ලාභ ලබන තත්ත්වයට පත් කිරීම සඳහා “උපායමාර්ගික සමාලෝචනයක්” (Strategic Review) ආරම්භ කර ඇත.

• ගුවන් ගමන් ගාස්තු: ඉහළ යන වියදම් පියවා ගැනීමට මගීන් සඳහා ගුවන් ගමන් ගාස්තු ඉහළ දැමීමට සිදු වනු ඇත.
• රැකියා සුරක්ෂිතතාව: වියදම් පාලනය කිරීමේ පියවරක් ලෙස සේවක කප්පාදුවක් සිදු වීමේ අවදානමක් පවතින බව විශේෂඥයෝ අනතුරු අඟවති.