මැදපෙරදිග මහා යුද්ධයක අද්දර: ඉරාන උත්තරීතර නායකයා මියගිය බවට සැක පළ වෙයි; ට්රම්ප්ගෙන් සහ නෙතන්යාහුගෙන් දැඩි ප්රකාශ
විශේෂ යුද පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
ටෙහෙරානය සහ ජෙරුසලමය — 2026 මාර්තු 01
මැදපෙරදිග කලාපය පෙර නොසිතූ අයුරින් මහා පරිමාණ යුද්ධයක ගොදුරක් බවට පත්වෙමින් පවතින අතර, ඉරානයේ උත්තරීතර නායක අයතුල්ලා අලි කමේනි (Ayatollah Ali Khamenei) ඇමරිකානු සහ ඊශ්රායල ඒකාබද්ධ ප්රහාරයකින් ජීවිතක්ෂයට පත්ව ඇති බවට තහවුරු නොකළ වාර්තා රැසක් පළ වෙමින් පවතී. මෙම සිදුවීමත් සමඟ කලාපයේ ආරක්ෂක තත්ත්වය අතිශය බරපතළ මට්ටමකට පත්ව ඇති අතර ලෝක වෙළඳපොළේ ඉන්ධන මිල සහ ආරක්ෂක උපායමාර්ග කෙරෙහි මෙහි සෘජු බලපෑම එල්ල වී තිබේ.
1. අයතුල්ලා අලි කමේනිගේ මරණය පිළිබඳ ආන්දෝලනය
ඊශ්රායල අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු (Benjamin Netanyahu) ජාතිය අමතමින් විශේෂ ප්රකාශයක් කරමින් කියා සිටියේ ඉරාන උත්තරීතර නායකයා තවදුරටත් ජීවතුන් අතර නොමැති බවට බොහෝ සාධක පවතින බවයි.
- සිරුර සොයා ගැනීම: රොයිටර් පුවත් සේවය ඊශ්රායල ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරියෙකු උපුටා දක්වමින් වාර්තා කරන්නේ අයතුල්ලා අලි කමේනිගේ සිරුර මේ වන විට සොයාගෙන ඇති බවයි.
- ධවල මන්දිරයට දැනුම් දීම: ඇමරිකාවේ ඊශ්රායල තානාපති යෙචියෙල් ලයිටර් (Yechiel Leiter) විසින් ඇමරිකානු නිලධාරීන් වෙත දැනුම් දී ඇත්තේ ටෙහෙරානයේ පිහිටි උත්තරීතර නායකයාගේ නිල පරිශ්රයට එල්ල වූ ප්රහාරයෙන් ඔහු මියගිය බවයි.
- ඉරානයේ ප්රතිචාරය: කෙසේ වෙතත්, ඉරාන විදේශ අමාත්යාංශ ප්රකාශක එස්මයිල් බගායි (Esmaeil Baghaei) මෙම වාර්තා ප්රතික්ෂේප කරමින් කියා සිටියේ ජනාධිපතිවරයා සහ උත්තරීතර නායකයා ආරක්ෂිතව සහ යහපත්ව පසුවන බවයි.
2. නෙතන්යාහුගේ දැඩි අනතුරු ඇඟවීම
විශේෂ දේශනයක් පවත්වමින් නෙතන්යාහු කියා සිටියේ ඉරානයේ “කෘෘර පාලනය” අවසන් වීමේ සලකුණු පෙනෙන්නට ඇති බවයි.
“අද උදෑසන අපි අයතුල්ලාගේ පාලනයේ ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරීන්, විප්ලවවාදී ආරක්ෂක අණදෙන නිලධාරීන් සහ න්යෂ්ටික වැඩසටහනේ ප්රධානීන් විනාශ කළා. අපි ඉදිරියටත් ක්රියා කරනවා. ත්රස්තවාදී පාලනයේ ඉලක්ක දහස් ගණනකට අපි ප්රහාර එල්ල කරනවා,” යැයි ඔහු පැවසීය.
මෙම ප්රහාරවලින් ඉරානයේ න්යෂ්ටික වැඩසටහනට සම්බන්ධ ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරීන් රැසක් ද මියගොස් ඇති බව ඊශ්රායලය තහවුරු කරයි.
3. ජනපති ට්රම්ප්ගේ ස්ථාවරය: “මෙය දින දෙකකින් අවසන් විය හැකියි”
ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් (Donald Trump) මෙම මෙහෙයුම පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් කියා සිටියේ මෙය දිගු කාලීන යුද්ධයක් නොවනු ඇති බවයි.
- කෙටි කාලීන මෙහෙයුම: ට්රම්ප් පවසන්නේ තමන්ට අවශ්ය නම් මුළු පාලනයම අත්පත් කරගත හැකි බව හෝ දින දෙක තුනකින් මෙම ප්රහාර අවසන් කළ හැකි බවයි.
- අනතුරු ඇඟවීම: “ඔබේ න්යෂ්ටික වැඩසටහන නැවත ගොඩනැගීම ආරම්භ කළහොත් වසර කිහිපයකින් නැවත හමුවෙමු” යන පණිවිඩය ඉරානයට ලබා දෙන බව ඔහු වැඩිදුරටත් කියා සිටියේය.
4. ඉරානයේ සූදානම: “අපි යුද්ධයකට සූදානම්”
ඉරාන විදේශ අමාත්ය අබ්බාස් අරග්චි (Abbas Araghchi) අල් ජසීරා පුවත් සේවය සමඟ පැවති සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී කියා සිටියේ එක්සත් ජනපදයට යුද්ධයක් අවශ්ය නම් ඉරානය ඒ සඳහා සියලු විකල්ප සහිතව සූදානම් බවයි. පසුගිය වසරේ පැවති දින 12ක යුද්ධයට වඩා වැඩි මිලිටරි සූදානමක් තමන් සතු බව ඔහු අවධාරණය කළේය.
මේ අතර, ඉරානයේ ජාතික ආරක්ෂක කවුන්සිලයේ ලේකම් අලි ලරිජානි (Ali Larijani) ද පවසා සිටියේ ඇමරිකානු සහ ඊශ්රායල ප්රහාර හමුවේ ඉරානය නිහඬව නොසිටින බවයි.
5. කලාපීය බලපෑම සහ ආරක්ෂක පියවර
යුද තත්ත්වය උත්සන්න වීමත් සමඟ කලාපයේ රටවල් රැසක් සිය ආරක්ෂාව තර කර ඇත.
- ජෙරුසලමේ ශුද්ධ ස්ථාන වසා දැමීම: ආරක්ෂක පියවරක් ලෙස ජෙරුසලමේ සියලුම ශුද්ධ ස්ථාන වන්දනාකරුවන්ට වසා දැමීමට ඊශ්රායල පොලිසිය පියවර ගෙන තිබේ.
- ගාසා තීරය සහ රෆා: රෆා ඇතුළු ගාසා තීරයට ඇතුළුවන සියලුම මාර්ග වසා දැමීමට ඊශ්රායලය කටයුතු කර ඇත.
- එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය (UAE): සිය පුරවැසියන්ට සහ පදිංචිකරුවන්ට ආරක්ෂාව පතා නිවෙස් තුළම රැඳී සිටින ලෙස එමීර් රාජ්යය දැනුම් දී තිබේ.
- ඉන්ධන නෞකා: හෝමූස් සමුද්ර සන්දිය (Strait of Hormuz) හරහා ඉන්ධන නෞකා ගමනාගමනය අත්හිටුවීම නිසා ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් මිල ඉහළ යාමේ අවදානමක් පවතී.
6. ජාත්යන්තර ප්රතිචාර
- තුර්කිය: මැදපෙරදිග සටන් විරාමයකට මැදිහත් වීමට තමන් සූදානම් බව තුර්කි රජය පවසයි.
- හෙළා දැකීම්: ඉරානයට එල්ල වූ ප්රහාර චිලී රාජ්යය සහ යේමනයේ හවුති (Houthi) කැරලිකරුවන් දැඩි ලෙස හෙළා දැක තිබේ. හවුති නායක අබ්දුල් මලික් අල් හවුති පවසන්නේ ඇමරිකානු කඳවුරුවලට ප්රතිප්රහාර එල්ල කිරීමට ඉරානයට අයිතියක් ඇති බවයි.
