නවසීලන්ත වැසියන්ගේ පෞද්ගලික දත්ත ඇමරිකාවට? නව දේශසීමා ගිවිසුම ගැන දැඩි විරෝධයක්

විශේෂ ජාත්‍යන්තර පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

ඕක්ලන්ඩ්, නවසීලන්තය — 2026 පෙබරවාරි 26 — නවසීලන්ත වැසියන්ට ඇමරිකාවේ වීසා රහිතව සංචාරය කිරීමට ඇති අවස්ථාව (Visa Waiver Program) අහිමි වීමේ අවදානමක් පෙන්වා දෙමින්, ඇමරිකානු රජය විසින් නව දේශසීමා ආරක්ෂක හවුල්කාරිත්වයක් (EBSP) සඳහා නවසීලන්තයට බලපෑම් කරමින් සිටින බව වාර්තා වේ.

1. ගිවිසුමේ පසුබිම සහ බලපෑම

ඇමරිකාව විසින් වීසා රහිත සහනය ලබා දී ඇති රටවල් 42 කට මෙම වසර අවසානයට පෙර මෙම නව ගිවිසුමට එළඹෙන ලෙස දන්වා ඇත.

• දත්ත හුවමාරුව: මීට පෙර පැවති සීමිත දත්ත හුවමාරුව වෙනුවට, නව ගිවිසුම හරහා නවසීලන්තයේ ජාතික දත්ත පද්ධති වෙත සෘජු සහ ස්වයංක්‍රීය ප්‍රවේශයක් ඇමරිකාවට හිමිවිය හැකි බව විචාරකයෝ පවසති.
• සංවේදී දත්ත: ඇඟිලි සලකුණු, DNA, ඊමේල් ලිපිනයන්, දුරකථන අංක සහ වසර පහක සමාජ මාධ්‍ය ඉතිහාසය පවා මෙලෙස ලබා දීමට සිදුවනු ඇත.

2. පෞද්ගලිකත්වය සහ දේශපාලන විරෝධය

මෙම දත්ත ඇමරිකාවේ ආන්දෝලනාත්මක දේශසීමා බලකාය වන ‘ICE’ වෙත ලැබිය හැකි බවටත්, එමගින් පුද්ගල නිදහසට බාධා පැමිණවිය හැකි බවටත් විවිධ පාර්ශ්ව අනතුරු අඟවයි.

• ග්‍රීන් පක්ෂයේ විවේචනය: ට්‍රම්ප් පරිපාලනය යටතේ ඇමරිකාව අනුගමනය කරන දැඩි සංක්‍රමණික ප්‍රතිපත්ති හමුවේ මෙවැනි දත්ත ලබාදීම අනතුරුදායක බව ග්‍රීන් පක්ෂයේ විදේශ කටයුතු ප්‍රකාශක ටියානෝ ටුයෝනෝ (Teanau Tuiono) පවසයි.
• සිවිල් අයිතිවාසිකම්: චීනයට හෝ රුසියාවට අපේ දත්ත පද්ධතිවලට ප්‍රවේශ වීමට ඉඩ නොදෙන්නේ නම්, ඇමරිකාවට පමණක් එවැනි ඉඩක් ලබා දෙන්නේ ඇයිදැයි සිවිල් නිදහස පිළිබඳ කවුන්සිලයේ සභාපති තෝමස් බීගල් ප්‍රශ්න කරයි.

3. මාඕරි දත්ත පරමාධිපත්‍යය (Māori Data Sovereignty)

මාඕරි දත්ත පිළිබඳ විශේෂඥ ආචාර්ය කරයිටියානා තායියුරු (Dr Karaitiana Taiuru) පෙන්වා දෙන්නේ DNA යනු මාඕරි ජනයාට පූජනීය ‘තාඕන්ගා’ (Taonga) වස්තුවක් බවයි. පොලිස් දත්ත පද්ධති ඇමරිකාව සමඟ බෙදාගැනීමෙන් මාඕරි ජනතාව වැඩි වශයෙන් ඉලක්ක වීමේ (Profiling) අවදානමක් පවතින බව ඔහු පවසයි.