ඔස්ට්‍රේලියාවට යන කීවීන්ට IRD වෙතින් ‘සමුගැනීමේ’ බිලක්: ‘Working for Families’ සහන ආපසු අයකර ගැනීම ගැන විරෝධය

විශේෂ ආර්ථික පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

ඕක්ලන්ඩ්, නවසීලන්තය — 2026 පෙබරවාරි 24 — නවසීලන්තයේ සිට ඔස්ට්‍රේලියාව බලා සංක්‍රමණය වූ කෙනත් (Kenneth) නමැති පුද්ගලයෙකු හෙළි කරන්නේ, IRD ආයතනය විසින් තමන්ට ඩොලර් 4,000ක බදු මුදලක් ගෙවන ලෙස දන්වා ඇති බවයි. ඔහු පවසන්නේ තමන් උපයා නැති “මනඃකල්පිත” වැඩි ආදායමක් මත පදනම්ව මෙම මුදල අයකර ගැනීමට ඔවුන් කටයුතු කරන බවයි.

1. “Annualising” හෙවත් වාර්ෂිකකරණය යනු කුමක්ද?

කෙනත් පවසන පරිදි, ඔහු පසුගිය බදු වර්ෂයේ නවසීලන්තයේදී උපයා ඇති සැබෑ ආදායම ඩොලර් 84,000කට ආසන්න වේ. නමුත් ඔහු වසරේ මැද භාගයේදී රට හැර ගිය බැවින්, IRD ආයතනය ඔහු වසර පුරාම නවසීලන්තයේ සිටියේ නම් උපයන මුදල (ඩොලර් 110,000ක් ලෙස) ගණනය කර තිබේ.

• ගැටලුව: නිවාඩු වැටුප් (Holiday pay) සහ හිඟ වැටුප් (Back pay) වැනි එක් වරක් පමණක් ලැබෙන මුදල් ද දෛනික වැටුපක් ලෙස සලකා මෙම ගණනය කිරීම සිදු කර ඇත.
• කෙනත්ගේ ප්‍රකාශය: “කවුරුහරි එක මාසෙකදී ඩොලර් 20,000ක් හම්බ කරලා අවුරුද්දේ ඉතිරි කාලේ නිකන් හිටියොත්, IRD එක හිතන්නේ එයා අවුරුද්දටම ඩොලර් 240,000ක් හම්බ කරනවා කියලා. මේක හරිම අසාධාරණ ක්‍රමයක්.”

2. ‘Working for Families’ බදු සහන සහ සීමාවන්

බදු විශේෂඥ ටෙරී බව්චර් (Terry Baucher) පවසන්නේ මෙම ගැටලුවට ප්‍රධාන හේතුව ඩොලර් 42,700ක් වැනි ඉතා අඩු ආදායම් සීමාවක් (Threshold) පවත්වාගෙන යාම බවයි.

• අඩු සීමාව: වර්තමානයේ අවම වැටුප ලබන පුද්ගලයෙකු පවා මෙම සීමාවට වඩා වැඩි ආදායමක් ලබයි.
• කපා හැරීමේ වේගය: යම් පවුලක් මෙම සීමාවට වඩා වැඩිපුර උපයන සෑම ඩොලරයකින්ම ශත 27ක් Working for Families සහනවලින් කපා හරිනු ලැබේ. මෙය 2018 වසරේ සිට යාවත්කාලීන කර නොමැත.

3. රජයේ මැදිහත්වීම සහ විසඳුම්

පසුගිය කාලය පුරාම Working for Families සහන වැරදි ලෙස ගණනය කිරීම නිසා පවුල් රැසක් රජයට ඩොලර් මිලියන ගණනින් ණය වී තිබේ.

• සලකා බලන විකල්ප: මිනිසුන් ණය වීම වැළැක්වීම සඳහා මාසිකව හෝ සතිපතා ආදායම් වාර්තා කිරීමේ ක්‍රමයක් රජය සලකා බලමින් සිටී.
• විකල්ප යෝජනාව: එකවර ඩොලර් 4,000ක් වැනි මුදලක් ගෙවීමට පැවසීම වෙනුවට, බදු කේතය (Tax Code) වෙනස් කර වැටුපෙන් ටික ටික අයකර ගැනීම වඩාත් පහසු බව විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති.