“බලවතුන් ඉදිරියේ නිහඬ නොවන්න”: මානව හිමිකම් වෙනුවෙන් නවසීලන්තය කණ්ඩායම්ගතව හඬ නැගිය යුතු බවට විශේෂඥ උපදෙස්

විශේෂ දේශපාලන සහ මානුෂීය පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

ඕක්ලන්ඩ්, නවසීලන්තය — 2026 පෙබරවාරි 22 — හියුමන් රයිට්ස් වොච් (Human Rights Watch) ආයතනයේ හිටපු විධායක අධ්‍යක්ෂ කෙනත් රොත් මහතා නවසීලන්තයේ සංචාරයක නිරත වෙමින්, එරට විදේශ ප්‍රතිපත්තිය තුළ මානව හිමිකම් සුරැකීමට වඩාත් සක්‍රිය සහ ප්‍රබල භූමිකාවක් ඉටු කළ යුතු බව අවධාරණය කළේය.

1. චීනය සහ උයිගර් (Uyghur) සුළුතරය පිළිබඳ මතය

නවසීලන්තයේ විශාලතම වෙළඳ හවුල්කරුවා වන චීනය සමඟ ගනුදෙනු කිරීමේදී, එරට සිදුවන බව කියන උයිගර් මුස්ලිම් සුළුතරය මර්දනය කිරීම පිළිබඳව නවසීලන්තය මීට වඩා විවෘතව කතා කළ යුතු බව රොත් මහතා පවසයි.

• රහසිගත සාකච්ඡාවල නිෂ්ඵලභාවය: “රජයේ නිලධාරීන් චීනයට ගොස් වසා දැමූ දොරවල් පිටුපස මානව හිමිකම් ගැන කතා කළා යැයි කීමෙන් පලක් නැහැ. චීන රජය එයට කැමතියි, මොකද එතකොට සාමාන්‍ය ජනතාවට ඒ ගැන කිසිම දෙයක් ඇහෙන්නේ නැති නිසා,” ඔහු සඳහන් කළේය.
• කණ්ඩායම් පීඩනය: චීනය වැනි බලවත් රටකට එරෙහිව තනිව හඬ නැගීම ආර්ථික වශයෙන් අනතුරුදායක විය හැකි බව පිළිගන්නා රොත් මහතා, රටවල් 50ක් පමණ එකතු වී නිකුත් කරන ඒකාබද්ධ ප්‍රකාශයන්ට නවසීලන්තය දායක විය යුතු බව පෙන්වා දෙයි. “රටවල් 50කට එරෙහිව එකවර පළිගැනීමට චීනයට නොහැකියි,” ඔහු පැවසීය.

2. මානව හිමිකම් සුරැකීම “ක්‍රියාකාරී අභ්‍යාසයක්” විය යුතුයි

දශක තුනක සිය අත්දැකීම් අලලා ‘Righting Wrongs’ නමින් කෘතියක් සම්පාදනය කර ඇති ඔහු පවසන්නේ, මානව හිමිකම් සුරැකීම යනු නිකම්ම ඉටිපන්දමක් දල්වා සුබ පතන දෙයක් නොවන බවයි.

• මර්දනයේ පිරිවැය: මර්දනකාරී රජයන් බලයේ රැඳී සිටීම සඳහා මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කරන බවත්, ඔවුන්ගේ එම හැසිරීම වෙනස් කළ හැක්කේ මර්දනය සඳහා ඔවුන්ට දැරීමට සිදුවන පිරිවැය (Cost of repression) වැඩි කිරීමෙන් පමණක් බවත් ඔහු පවසයි.
• නවසීලන්තයේ භූමිකාව: නිවැරදි විමර්ශන හරහා තොරතුරු ලේඛනගත කිරීම සහ නවසීලන්තය වැනි රටවල් හරහා රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික හා ආර්ථික පීඩනයන් එල්ල කිරීම මගින් වෙනසක් කළ හැකි බව ඔහු අවධාරණය කරයි.

3. ගෝලීය අර්බුද සහ රොත්ගේ මැදිහත්වීම

ගාසා තීරයේ යුද්ධයේදී දෙපාර්ශවයම සිදු කරන බව කියන යුද අපරාධ, රුසියාවේ යුක්රේන ආක්‍රමණය, ඉරාන රජයේ විරෝධතා මර්දනය සහ ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ ඇතැම් දරුණු විදේශ ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳව කෙනත් රොත් මහතා මීට පෙර විවෘතව විවේචනය කර තිබේ. රුසියානු ජනාධිපති පූටින් හරහා සිරියානු සිවිල් යුද්ධයේදී බැෂාර් අල් අසාද් පාලනය කිරීමට පීඩනය එල්ල කිරීම මෙවැනි උපාය මාර්ගික මැදිහත්වීම්වල සාර්ථක අවස්ථාවක් ලෙස ඔහු පෙන්වා දෙයි.