නවසීලන්ත නිවාසවල විදුලි සැර වැදීමේ අවදානම ඉහළ දැමූ ‘මාරාන්තික’ නීති සංශෝධනය යළි සමාලෝචනයට: විදුලි පරීක්ෂකවරුන්ගේ දැඩි විරෝධය හමුවේ රජය පියවර ගනී
විශේෂ විමර්ශනාත්මක පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය — 2026 පෙබරවාරි 10 — නවසීලන්තයේ නිවාස සහ ව්යාපාරික ස්ථානවල විදුලි පද්ධතිවල ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් බරපතල තර්ජනයක් එල්ල කළ හැකි බවට අනාවරණය වූ අලුත් විදුලි රෙගුලාසියක් පිළිබඳව වහාම ක්රියාත්මක වන පරිදි ස්වාධීන සමාලෝචනයක් ආරම්භ කිරීමට රජය තීරණය කර තිබේ. මෙම නීති වෙනස හේතුවෙන් කිසිදු දෝෂයක් නොමැති සාමාන්ය විදුලි පද්ධතියක් පවා ඕනෑම මොහොතක මාරාන්තික විදුලි සැර වැදිය හැකි උපකරණයක් බවට පත්වීමේ අවදානමක් පවතින බවට විදුලි පරීක්ෂකවරුන් අනතුරු අඟවා ඇත.
1. මතභේදයට තුඩු දුන් නීති වෙනස කුමක්ද?
පසුගිය වසරේ (2025) අගභාගයේදී නවසීලන්තයේ මධ්යම රජය විසින් විදුලි ස්ථාපන රෙගුලාසිවලට විශේෂ සංශෝධනයක් එක් කරන ලදී. මෙතෙක් කලක් නවසීලන්තයේ විදුලි නීතියට අනුව, ප්රධාන විදුලි පද්ධතියක භූගත කම්බිය (Mains Power Earthing System) හරහා කිසිදු ස්විචයක් (Switch), පරිපථයක් (Circuit) හෝ ෆියුස් එකක් (Fuse) සම්බන්ධ කිරීම සපුරා තහනම් කර තිබුණි. එය ලොව පුරා පිළිගත් ඉහළම ආරක්ෂිත ප්රමිතියකි.
කෙසේ වෙතත්, මෙම නව සංශෝධනය මගින් එම තහනම ඉවත් කර ඇති අතර, එමගින් විදුලි පද්ධතියේ ප්රධාන ආරක්ෂිත සන්නායකය (PEN Conductor) ස්විචයක් මගින් විසන්ධි කිරීමට (Switching) අවසර ලබා දී ඇත. විදුලි පරීක්ෂකවරුන් පවසන්නේ මෙය “ඉතා භයානක” සහ “මාරාන්තික” තීරණයක් බවයි.
2. මෙය භයානක වන්නේ ඇයි? (PEN Conductor හි වැදගත්කම)
විදුලි පරීක්ෂකවරුන්ගේ සංගමය (Electrical Inspectors Association) පෙන්වා දෙන්නේ ඕනෑම විදුලි පද්ධතියක ඇති වැදගත්ම රැහැන වන්නේ මෙම ‘PEN Conductor’ එක බවයි.
- තාක්ෂණික අවදානම: යම් හෙයකින් මෙම රැහැන කැඩී ගියහොත් හෝ ස්විචයක් මගින් විසන්ධි වුවහොත්, එම ගොඩනැගිල්ලේ ඇති විදුලි උපකරණවල පිටත ලෝහ ආවරණ වෙත අධි වෝල්ටීයතාවයක් (Phase Voltage) ගලා ඒමට පටන් ගනී.
- මාරාන්තික ප්රතිඵල: එවැනි අවස්ථාවක, නිවසේ ඇති ශීතකරණයක්, රෙදි සෝදන යන්ත්රයක් හෝ වෙනත් ලෝහමය උපකරණයක් ස්පර්ශ කරන ඕනෑම අයෙකුට ක්ෂණිකව මාරාන්තික විදුලි සැර වැදීමේ (Electrocution) අවදානමක් පවතී.
- සාමූහික මරණ: මෙවැනි තත්ත්වයක් තුළ එක් ගොඩනැගිල්ලක් තුළ පුද්ගල මරණ කිහිපයක් පවා සිදුවිය හැකි බවට පරීක්ෂකවරුන් අනතුරු අඟවයි.
3. රජයේ සහ වර්ක්සේෆ් (WorkSafe) ආයතනයේ ස්ථාවරය
බලශක්ති අමාත්ය සයිමන් වොට්ස් (Simon Watts) ප්රකාශ කළේ මෙම නීති වෙනස සිදු කළේ අනාගතයේදී විදුලි වාහන (EV) ආරෝපණය කිරීමේදී ඇතිවන තාක්ෂණික අවශ්යතා සහ ආපදා අවස්ථාවලදී පද්ධතියේ ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව වැඩි දියුණු කිරීමේ අරමුණින් බවයි.
කෙසේ වෙතත්, වෘත්තීයවේදීන්ගේ විරෝධය හමුවේ WorkSafe ආයතනය මේ පිළිබඳව ස්වාධීන සමාලෝචනයක් කිරීමට ජාත්යන්තර විශේෂඥයෙකු පත් කර ඇත. මෙම සමාලෝචනය හරහා ව්යාපාර, නවෝත්පාදන සහ රැකියා අමාත්යාංශය (MBIE) වෙත ලබා දුන් උපදෙස්වල නිවැරදිභාවය නැවත පරීක්ෂා කිරීමට නියමිතය.
4. විදුලි පරීක්ෂකවරුන්ගේ “Cover-up” චෝදනාව
විදුලි පරීක්ෂකවරුන්ගේ සංගමයේ සභාපති වොරන් විලට්ස් (Warren Willets) රජය වෙත ලිපියක් යොමු කරමින් පවසා ඇත්තේ WorkSafe ආයතනය සිය වැරැද්ද වසා ගැනීමට උත්සාහ කරන (“Cover-up” mode) බවයි. ඔවුන් පවසන්නේ වෘත්තීය විදුලි කාර්මිකයින්ගේ අදහස්වලට සවන් දීමට WorkSafe බලධාරීන් අපොහොසත් වී ඇති බවයි.
“දැනට පවතින නීතිය යටතේ, කිසිදු දෝෂයක් නැති නිවැරදි විදුලි පද්ධතියක් වුවද දැන් මාරාන්තික විය හැකියි,” යනුවෙන් ඔවුන් සිය ලිපියේ අවධාරණය කර ඇත. මෙම අවදානම ඔප්පු කර පෙන්වීම සඳහා ඕනෑම අවස්ථාවක පරීක්ෂණාගාර නිරූපණයක් (Tabletop demonstration) ඉදිරිපත් කිරීමට සූදානම් බව ද ඔවුන් පවසා තිබේ.
5. මහජනතාව සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු
මෙම පුවතත් සමඟ නවසීලන්තවාසීන් සිය නිවෙස්වල විදුලි පද්ධති සහ නව EV ආරෝපණ පද්ධති සවිකිරීමේදී වඩාත් සැලකිලිමත් විය යුතුය. රජය විසින් මෙම සමාලෝචනය අවසන් කර නව උපදෙස් ලබා දෙන තෙක්:
- සුදුසුකම් ලත් ලියාපදිංචි විදුලි පරීක්ෂකවරයෙකු ලවා ඔබේ නිවසේ පෘථිවි (Earthing) පද්ධතිය පරීක්ෂා කරගන්න.
- අලුතින් විදුලි වාහන ආරෝපණ පද්ධති සවි කිරීමේදී නවතම ආරක්ෂක උපදෙස් අනුගමනය කරන්න.
- විදුලි උපකරණ ස්පර්ශ කිරීමේදී සුළු හෝ විදුලි සැරක් (Tingle) දැනේ නම් වහාම විදුලි කාර්මිකයෙකු අමතන්න.
