විශ්‍රාම වැටුප (NZ Super) මීට වඩා වැඩි නොවන්නේ ඇයි? මුදල් පිළිබඳ ඔබේ ගැටලු සඳහා සුසෑන් එඩ්මන්ඩ්ස්ගෙන් පිළිතුරු

විශේෂ ආර්ථික සහ ජීවන රටා පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

ඕක්ලන්ඩ්, නවසීලන්තය — 2026 පෙබරවාරි 28

නවසීලන්ත වැසියන්ගේ මුදල් සහ ආර්ථික ගැටලු පිළිබඳව විමසා බැලීමට RNZ ආයතනය විසින් ආරම්භ කළ ‘No Stupid Questions’ වැඩසටහන හරහා, විශ්‍රාම වැටුප් (NZ Super) සහ කිවිසේවර් (KiwiSaver) පිළිබඳව පවතින ගැටලු කිහිපයකට මුදල් විශේෂඥ සුසෑන් එඩ්මන්ඩ්ස් (Susan Edmunds) පිළිතුරු ලබා දී තිබේ.

1. විශ්‍රාම වැටුප ගණනය කරන්නේ කොහොමද?

බොහෝ දෙනෙකුට පවතින ගැටලුවක් වන්නේ සාමාන්‍ය වැටුපට සාපේක්ෂව විශ්‍රාම වැටුප අඩු අගයක් ගන්නේ ඇයිද යන්නයි.

• ගණනය කිරීමේ රීතිය: නවසීලන්තයේ විශ්‍රාම වැටුප (NZ Super) නියම කර ඇත්තේ සාමාන්‍ය වැටුපෙන් බදු ගෙවීමෙන් පසු (After-tax) ඉතිරි වන මුදලෙන් 66% ක ප්‍රතිශතයක් ලෙසයි.
• ගැටලුව: බොහෝ දෙනා සාමාන්‍ය වැටුප ලෙස සලකන්නේ බදු කැපීමට පෙර (Pre-tax) මුදල වුවද, රජය විශ්‍රාම වැටුප තීරණය කරන්නේ බදු සහ ACC ගාස්තු කැපීමෙන් පසුව ඉතිරි වන ශුද්ධ ආදායම මතයි. මේ නිසා ඔබ බලාපොරොත්තු වන මුදලට වඩා ලැබෙන මුදල අඩු විය හැකිය.

2. විශ්‍රාම වැටුපෙන් පමණක් ජීවත් විය හැකිද?

වර්තමානයේ පවතින අධික ජීවන වියදම හමුවේ, විශේෂයෙන්ම ආබාධිත දරුවන් සිටින මව්වරුන්ට සහ තනිව ජීවත් වන වැඩිහිටියන්ට විශ්‍රාම වැටුප පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවන බවට මැසිවිලි නැගේ.

• විශේෂඥ උපදෙස්: විශ්‍රාමික උපදේශක ලිස් කෝ (Liz Koh) පවසන්නේ මෙවැනි අයට ඇති ප්‍රධානම අභියෝගය වන්නේ දැරිය හැකි මට්ටමේ නිවාස සොයා ගැනීම බවයි.
• ගත හැකි පියවර:
  • සමාජ සුභසාධන අමාත්‍යාංශයෙන් (MSD) ඔබට හිමිවිය හැකි අමතර දීමනා (Accommodation Supplement) පිළිබඳව විමසා බලන්න.
  • පිරිවැය අඩු කර ගැනීම සඳහා කුඩා නගරයකට පදිංචියට යාම හෝ නිවසේ අමතර කාමරයක් කුලියට දීම වැනි විකල්ප කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන්න.
  • පොදු ප්‍රවාහනය භාවිතා කිරීම සහ ගෙවතු වගාව වැනි ක්‍රම මගින් එදිනෙදා වියදම් අවම කර ගත හැකිය.

3. කිවිසේවර් (KiwiSaver) දායකත්වය අප්‍රේල් 1 සිට ඉහළට

ලබන අප්‍රේල් 1 වනදා සිට සේවා යෝජකයාගේ (Employer) අවම දායකත්ව ප්‍රතිශතය 3.5% දක්වා ඉහළ නැංවිය යුතුය.

• වැදගත් කරුණ: ඔබ දැනටමත් ඔබේ වැටුපෙන් 3.5% කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් කිවිසේවර් සඳහා දායක කරන්නේ නම්, ඔබේ සේවා යෝජකයා ද අනිවාර්යයෙන්ම ඔවුන්ගේ දායකත්වය 3.5% දක්වා වැඩි කළ යුතුය.