විශ්රාම වයස 70 දක්වා ඉහළට? නවසීලන්තයේ සුපර් (Super) අරමුදල දැඩි අර්බුදයක
විශේෂ ආර්ථික විග්රහය – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
හැමිල්ටන්, නවසීලන්තය — 2026 පෙබරවාරි 13 — නවසීලන්ත වැසියන්ට සිය විශ්රාම දිවිය ගෞරවනීය ලෙස ගත කිරීමට නම්, දැනට පවතින විශ්රාම යන වයස අවුරුදු 72 හෝ 73 දක්වා ඉහළ දැමීම අනිවාර්ය වනු ඇති බවට මිල්ෆර්ඩ් ඉන්වෙස්ට්මන්ට්ස් (Milford Investments) සමාගමේ ප්රධාන විධායක නිලධාරී බ්ලෙයාර් ටර්න්බුල් මහතා අනතුරු අඟවයි.
භාණ්ඩාගාර දත්ත උපුටා දක්වමින් ඔහු පවසන්නේ, වැඩ කරන ජනගහනය අඩුවීම සහ විශ්රාමිකයන්ගේ සංඛ්යාව ශීඝ්රයෙන් ඉහළ යාම හමුවේ වත්මන් විශ්රාම වැටුප් ක්රමය තවදුරටත් නඩත්තු කළ නොහැකි බවයි.
1. ඛේදජනක සංඛ්යාලේඛන: “වැඩ කරන අය අඩුයි – යැපෙන අය වැඩියි”
බ්ලෙයාර් ටර්න්බුල් පෙන්වා දෙන පරිදි, නවසීලන්තයේ ජනගහන ව්යුහය දශක කිහිපයක් තුළ දැඩි වෙනසකට ලක්ව ඇත:
- 1970 දශකය: වයස 65ට වැඩි එක් අයෙකු වෙනුවෙන් වැඩ කරන පුද්ගලයන් 7 දෙනෙකු සිටියේය.
- අද: එම සංඛ්යාව 4 දක්වා පහත වැටී ඇත.
- 2060 වන විට: එක් විශ්රාමිකයෙකු වෙනුවෙන් සිටිනුයේ වැඩ කරන පුද්ගලයන් 2 දෙනෙකු පමණි.
2. ඉතිරි කිරීමේ සහ නිෂ්පාදන හැකියාවේ දුර්වලතාවය
නවසීලන්තය ලෝකයේ දියුණු රටවල් (OECD) 37ක් අතරින් නිෂ්පාදන හැකියාව (Productivity) අතින් 27 වන ස්ථානයේ පසුවන අතර, ඉතිරි කිරීමේ හැකියාව අතින් 33 වන ස්ථානය දක්වා පහළ බැස ඇත.
- අයහපත් තත්ත්වය: දැනට විශ්රාම යන පිරිසෙන් 40% ක් කිසිදු පෞද්ගලික ඉතිරි කිරීමක් නොමැතිව රජයේ විශ්රාම වැටුප මතම යැපේ.
- ජීවන වියදම: වත්මන් ජනගහනයෙන් 50% ක් සිය මාසික වැටුපෙන් එදිනෙදා වියදම් පිරිමසා ගැනීමට පවා දැඩි වෙහෙසක් දරයි.
3. සෞඛ්ය වියදම් සහ විකල්ප යෝජනා
ANZ බැංකුවේ ප්රධාන ආර්ථික විද්යාඥ ෂැරන් සෝල්නර් පෙන්වා දෙන්නේ වයස අවුරුදු 85 ඉක්මවූවන්ගේ සෞඛ්ය වියදම් වයස 65 පුද්ගලයෙකුට වඩා පස් ගුණයකින් (5x) වැඩි බවයි. මෙය රජයේ පිරිවැය තවදුරටත් ඉහළ නංවන්නකි.
විසඳුම් ලෙස ඉදිරිපත් වූ අදහස්:
- ඩේවිඩ් පාකර් (හිටපු අමාත්ය): ඕස්ට්රේලියාවේ මෙන් KiwiSaver ක්රමය අනිවාර්ය කළ යුතු අතර ඒ සඳහා බදු සහන ලබා දිය යුතුය.
- බ්ලෙයාර් ටර්න්බුල්: විශ්රාම වැටුප ලබා දීමේදී පුද්ගලයාගේ වත්කම් පරීක්ෂා කිරීමේ (Means testing) ක්රමවේදයක් හඳුන්වා දීම නොවැලැක්විය හැකිය.
