මිනිසා හඳට ගිහින් අවුරුදු 50ක්: නැවත නොගියේ ඇයි? සැබෑ හේතු හෙළි වෙයි

විශේෂ විද්‍යා සහ තාක්ෂණ පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

කොළඹ, ශ්‍රී ලංකාව — 2026 පෙබරවාරි 15 — 1972 වසරේ ඇපලෝ 17 (Apollo 17) මෙහෙයුමෙන් පසුව මිනිසෙකු සඳ මත පා තබා නොමැත. අභ්‍යවකාශ තාක්ෂණය අතිශයින් දියුණු වී ඇති වර්තමානයේ පවා මිනිසා සඳ වෙත යාම ප්‍රමාද වීමට බලපා ඇති ප්‍රධාන කරුණු පිළිබඳව නාසා (NASA) ආයතනය සහ අභ්‍යවකාශ විද්‍යාඥයින් කරුණු අනාවරණය කර තිබේ.

මෙම ප්‍රමාදයට හුදෙක් තාක්ෂණික ගැටලු පමණක් නොව, මූල්‍ය සහ දේශපාලනික හේතු ද ප්‍රබල ලෙස බලපා ඇත.

1. දැවැන්ත පිරිවැය සහ අයවැය කප්පාදුව

ඇපලෝ මෙහෙයුම් කාලසීමාවේදී නාසා ආයතනයට අතිවිශාල මූල්‍ය ප්‍රතිපාදන ලැබුණි.

• ඇපලෝ යුගය: 1960 දශකයේදී ඇමරිකානු රජයේ මුළු අයවැයෙන් 4%ක් පමණ නාසා ආයතනයට වෙන් කරන ලදී.
• වර්තමානය: අද වන විට එය 0.5%කටත් වඩා අඩු අගයක් ගනී. අභ්‍යවකාශ මෙහෙයුමක් සඳහා අවශ්‍ය රොකට්, ඉන්ධන සහ ආරක්ෂක පද්ධති සඳහා වැයවන දැවැන්ත පිරිවැය දරා ගැනීම වර්තමාන රජයන්ට අභියෝගයක් වී තිබේ.

2. දේශපාලන අස්ථාවරත්වය සහ ප්‍රමුඛතා වෙනස් වීම

අභ්‍යවකාශ ගවේෂණය යනු දිගුකාලීන ව්‍යාපෘතියකි. නමුත් ඇමරිකානු දේශපාලන ක්‍රමය තුළ සෑම වසර හතරකට හෝ අටකට වරක් පාලනය වෙනස් වේ.

• ප්‍රතිපත්ති වෙනස් වීම: එක් ජනාධිපතිවරයෙකු හඳට යාමට සැලසුම් කළත්, ඊළඟට පත්වන ජනාධිපතිවරයා එම ප්‍රතිපාදන අඟහරු ගවේෂණයට හෝ වෙනත් පෘථිවි ගැටලුවලට යෙදවීමට තීරණය කළ හැකිය.
• සීතල යුද්ධයේ අවසානය: ඇපලෝ මෙහෙයුම සිදු වූයේ රුසියාව සහ ඇමරිකාව අතර පැවැති අභ්‍යවකාශ තරඟය (Space Race) නිසාය. එම තරඟය අවසන් වීමත් සමඟ හඳට යාමේ හදිසි අවශ්‍යතාවය දේශපාලඥයින් තුළ අඩු විය.

3. ‘ආර්ටෙමිස්’ (Artemis) සහ නව බලාපොරොත්තුව

දශක පහක නිශ්ශබ්දතාවයෙන් පසු නාසා ආයතනය සිය “ආර්ටෙමිස්” වැඩසටහන හරහා නැවත සඳ වෙත යාමට සූදානම් වේ.

• අරමුණ: මෙවර හඳට යන්නේ ගොස් ඒමට පමණක් නොව, එහි ස්ථිර මිනිස් වාසස්ථානයක් (Lunar Base) ඉදිකිරීමටයි. එය අඟහරු වෙත යාමට පෙරහුරුවක් ලෙස ද යොදා ගැනේ.
• තාක්ෂණය: ස්පේස් එක්ස් (SpaceX) වැනි පෞද්ගලික සමාගම්වල දායකත්වය ඇතිව වඩාත් ආරක්ෂිත සහ නැවත භාවිත කළ හැකි රොකට් තාක්ෂණය දැන් උපයෝගී කර ගැනේ.