මැදපෙරදිග යුද ගින්න ඇවිළෙයි: ට්රම්ප්ගෙන් ඉරානයට දැඩි වාග් ප්රහාර – බහරේන් සහ සවුදි F1 තරඟ අවලංගු වීමේ අවදානමක්
විශේෂ යුද සහ දේශපාලන පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය — 2026 මාර්තු 14 — මැදපෙරදිග යුද්ධය පිළිබඳ නවතම තොරතුරු ඇතුළත් සවිස්තරාත්මක වාර්තාව මෙසේය.
1. ට්රම්ප්ගෙන් ඉරාන නායකයන්ට “නරුම” ප්රහාරයක්
ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් සිය ‘Truth Social’ ගිණුම හරහා ඉරාන නායකයන් “පිස්සු වැටුණු නරුමයන්” (Deranged scumbags) ලෙස හඳුන්වා දී ඇත. ඔවුන් ඝාතනය කිරීම “මහා ගෞරවයක්” ලෙස හැඳින්වූ ඔහු, ඉරානයේ හමුදා ශක්තිය විනාශ වෙමින් පවතින බව ද පැවසීය. මේ අතර, ඇමෙරිකාවේ පැවැත්වෙන පාපන්දු ලෝක කුසලානයට ඉරාන කණ්ඩායම සහභාගී වීම සම්බන්ධයෙන් ද ට්රම්ප් සැක පළ කර ඇති නමුත්, “කිසිවෙකුට අපව වළක්වන්න බැහැ” යනුවෙන් ඉරාන පාපන්දු කණ්ඩායම පෙරළා පිළිතුරු දී තිබේ.
2. ඉන්ධන මිල ඉහළට සහ ආර්ථික බලපෑම
- තෙල් මිල: යුද්ධය ආරම්භයේ සිට ඉන්ධන මිල 29% කින් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, බොරතෙල් බැරලයක මිල ඇමෙරිකානු ඩොලර් 100 සීමාව ඉක්මවා ගොස් ඇත.
- රුසියානු තෙල්: මිල පාලනය කිරීම සඳහා රුසියානු තෙල් මත පනවා තිබූ සම්බාධක ලිහිල් කිරීමට ඇමෙරිකාව පියවර ගෙන ඇති නමුත්, යුක්රේන ජනාධිපති සෙලෙන්ස්කි පවසන්නේ මෙලෙස සම්බාධක ලිහිල් කිරීමෙන් රුසියාවට ඩොලර් බිලියන 10 ක අමතර ආදායමක් ලැබෙනු ඇති බවයි.
- සැපයුම් දාමය: හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය අඩාල වීම නිසා ලෝක ව්යාප්තව ආහාර සහ ඖෂධ මිල ඉහළ යා හැකි බවට එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය අනතුරු අඟවයි. ගාසා තීරයේ පිටි මිල දැනටමත් 270% කින් ඉහළ ගොස් ඇත.
3. ක්රීඩා ලොවට එල්ල වූ බලපෑම (Formula One)
ලබන මාසයේ පැවැත්වීමට නියමිතව තිබූ බහරේන් (Bahrain) සහ සවුදි අරාබි (Saudi Arabia) ග්රෑන්ඩ් ප්රී තරඟ දෙකම අවලංගු කිරීමට බොහෝ දුරට ඉඩ ඇති බව වාර්තා වේ. යුද තත්ත්වය හේතුවෙන් උපකරණ ප්රවාහනය කිරීමට ඇති බාධා මීට හේතු වී ඇත. මෙය තහවුරු වුවහොත් 2026 වසරේ තරඟවාරය තරඟ 22 දක්වා සීමා වනු ඇත.
4. ලෙබනනය සහ ඊශ්රායලය අතර ගැටුම්
- සිවිල් වැසියන්: ලෙබනනයේ නබටියේ (Nabatiyeh) ප්රදේශයට එල්ල වූ ගුවන් ප්රහාරයකින් දරුවෙකු ඇතුළු 6 දෙනෙකු මියගොස් ඇත. තවත් ප්රහාරයකින් වෛද්ය නිලධාරීන් දෙදෙනෙකු ද මියගොස් තිබේ.
- හෙස්බොල්ලා සංවිධානය: පසුගිය සති දෙක තුළ හෙස්බොල්ලා සටන්කාමීන් 350 කට අධික පිරිසක් මරා දැමූ බව ඊශ්රායල හමුදාව පවසයි. දකුණු ලෙබනනයේ ප්රධාන මාර්ග සහ පාලම් කිහිපයක් විනාශ කරමින් හමුදාව ඉදිරියට ගමන් කරමින් සිටී.
5. ආරක්ෂක සහ මිලිටරි තත්ත්වය
- ඇමෙරිකානු හමුදා: මැදපෙරදිග කලාපයට මරීන් භටයන් (Marines) 2,500 ක පිරිසක් සහ ‘USS Tripoli’ නෞකාව යැවීමට ඇමෙරිකාව තීරණය කර ඇත.
- කටාර් රාජ්යය: යුද්ධය ආරම්භයේ සිට ස්ථාන 600 කට අධික ප්රමාණයකට මිසයිල සුන්බුන් වැටී ඇති බව කටාර් දේශය පවසයි.
- ත්යාග මුදල්: ඉරාන උත්තරීතර නායකයාගේ පුත්රයා ඇතුළු ඉහළ නිලධාරීන් කිහිප දෙනෙකු පිළිබඳ තොරතුරු ලබා දෙන්නෙකුට ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 10 ක ත්යාගයක් ලබා දීමට ඇමෙරිකානු රාජ්ය දෙපාර්තමේන්තුව තීරණය කර ඇත.
