බේ ඔෆ් අයිලන්ඩ්ස් (Bay of Islands) ඩොල්ෆින් සුරැකුම අනතුරේ: නීති දැඩි කිරීමට රජය සැරසෙයි
විශේෂ පාරිසරික වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
නෝර්ත්ලන්ඩ් — 2026 මාර්තු 03
නවසීලන්තයේ සුන්දර බේ ඔෆ් අයිලන්ඩ්ස් (Bay of Islands) මුහුදු කලාපයේ වෙසෙන බෝතල්නාසය සහිත ඩොල්ෆින් (Bottlenose Dolphins) සතුන්ගේ සංඛ්යාව ශීඝ්රයෙන් පහත වැටීම හේතුවෙන්, එම කලාපය සඳහා පනවා ඇති ආරක්ෂිත නීති සංශෝධනය කිරීමට වනසංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (DoC) පියවර ගෙන තිබේ. බෝට්ටු පදවන්නන් පනවා ඇති නීති නොසලකා හැරීම මෙම සතුන්ගේ වඳවීමේ තර්ජනයට ප්රධාන හේතුවක් වී ඇති බව වාර්තා වේ.
1. ඩොල්ෆින් ගහණයේ බියකරු පහත වැටීම
NIWA සහ පර්යේෂණ කණ්ඩායම් විසින් නිකුත් කරන ලද නවතම විද්යාත්මක වාර්තාවකට අනුව:
- 1997 වසරේදී: ඩොල්ෆින් සතුන් 244ක් කලාපයේ වාසය කළහ.
- 2019 වසරේදී: මෙම සංඛ්යාව එහි අවම මට්ටම වන 16ක් දක්වා පහත වැටුණි.
- වත්මන් තත්ත්වය: පසුගිය සරත් සමය වන විට සතුන් 40ක් පමණ සිටින බව ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර, එය යම් වර්ධනයක් වුවද තවමත් පවතින්නේ අවදානම් මට්ටමකය.
2. පවතින නීති සහ ගැටලු
2021 වසරේදී පිහිටුවන ලද මෙම සාගර ක්ෂීරපායී රක්ෂිතය (Marine Mammal Sanctuary) තුළ දැනට ක්රියාත්මක නීති මෙසේය:
- ඕනෑම සාගර ක්ෂීරපායී සතෙකුගෙන් (ඩොල්ෆින්, තල්මසුන්, සීල් සතුන්) මීටර් 300ක් ඇතුළත ජලයට බැසීම තහනම්ය.
- යාත්රා මීටර් 300ක පරතරයක් තබා ගත යුතු අතර සතෙකු අසලට පැමිණියහොත් එන්ජිම නතර කළ යුතුය.
- විශේෂිත ‘ආරක්ෂිත කලාප’ (Safe Zones) දෙකක් තුළ යාත්රා ගමන් කළ හැක්කේ නොට් 5ක (5 knots) වේගයකින් පමණි.
අර්බුදය: වාණිජ මට්ටමින් සංචාරක සේවා සපයන්නන් මෙම නීති පිළිපැද්දත්, පෞද්ගලික බෝට්ටු හිමියන්ගෙන් බහුතරයක් වේග සීමා සහ මීටර් 300ක දුර ප්රමාණය නොසලකා හරින බව DoC ආයතනය පවසයි.
3. යෝජිත නව සංශෝධන
නව විද්යාත්මක දත්ත පෙන්වා දෙන්නේ ඩොල්ෆින් සතුන් දැනට නම් කර ඇති ‘ආරක්ෂිත කලාප’ (Safe Zones) දෙකෙහි කලාතුරකින් ගැවසෙන බවයි. එම නිසා වඩාත් ඵලදායී ලෙස සතුන් ආරක්ෂා කිරීමට රජය මෙසේ යෝජනා කරයි:
- ආරක්ෂිත කලාප ඉවත් කිරීම: සතුන් සැබෑ ලෙසම ගැවසෙන ප්රදේශ කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින් පවතින අකාර්යක්ෂම කලාප ඉවත් කිරීම.
- අධීක්ෂණය දැඩි කිරීම: නීති කඩ කරන බෝට්ටු හිමියන්ට එරෙහිව දැඩිව නීතිය ක්රියාත්මක කිරීම සහ අධ්යාපනික වැඩසටහන් දියත් කිරීම.
- සැබෑ ආරක්ෂාව: සතුන් සිටින ඕනෑම තැනකදී මීටර් 300 නීතිය තවදුරටත් දැඩිව ක්රියාත්මක වේ.
