නවසීලන්තයේ සූර්ය බලශක්ති සිහිනය අඳුරේ: රජය සහනාධාර ප්රතික්ෂේප කරයි; විදුලි බිල තවදුරටත් ඉහළට
විශේෂ විමර්ශනාත්මක පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වෙලින්ටන් — 2026 මාර්තු 03
ලොව පුරා බොහෝ රටවල් සූර්ය බලශක්තිය (Solar Power) වැළඳගනිමින් සිටියද, නවසීලන්ත රජය සූර්ය බලශක්ති සහනාධාර ලබාදීමේ සැලසුම් ඉවත දමා ඇති බවට තොරතුරු අනාවරණය වේ. රජයේ අභ්යන්තර ලේඛන පිරික්සීමේදී පෙනී යන්නේ, සූර්ය බලශක්තිය මගින් විදුලි බිල අඩු කරගත හැකි බවට නිලධාරීන් සාක්ෂි ඉදිරිපත් කළද, රජය තෝරාගෙන ඇත්තේ ක්ෂේත්රයට ඉතා සුළු බලපෑමක් කරන නීතිමය සංශෝධන කිහිපයක් පමණක් බවයි.
1. ඕස්ට්රේලියාවේ ‘සූර්ය විප්ලවය’ සහ නවසීලන්තයේ පසුබෑම
නවසීලන්තය සතුව ජර්මනියටත් වඩා වැඩි සූර්යාලෝක පැය ගණනක් පැවතියද, මෙරට සූර්ය පැනල භාවිතය පවතින්නේ ඉතා පහළ මට්ටමකය.
- ඕස්ට්රේලියාව: එරට නිවාස තුනකින් එකක (1/3) සූර්ය පැනල සවිකර ඇත. ඕස්ට්රේලියානු රජය ඒ සඳහා ඩොලර් බිලියන 11.5ක සහනාධාර ලබා දී ඇති අතර, ඒ හරහා පවුලක වාර්ෂික විදුලි බිල 40%කින් අඩු වී තිබේ.
- නවසීලන්තය: මෙරට සූර්ය පැනල ඇත්තේ නිවාස 35කින් එකක (1/35) පමණි.
- බාධාව: සූර්ය පැනල පද්ධතියක් සවිකිරීමට අවශ්ය වන ඩොලර් 10,000 – 20,000 අතර මූලික පිරිවැය දරාගත නොහැකි වීම මෙරට ජනතාව මුහුණ දෙන ප්රධානතම ගැටලුවයි.
2. රජයේ රහසිගත තීරණය
බලශක්ති අමාත්ය සයිමන් වොට්ස් (Simon Watts) විසින් 2025 වසරේදී සූර්ය බලශක්ති බාධා පිළිබඳව සොයා බැලීමට නිලධාරීන්ට උපදෙස් දී තිබුණි.
- තොරතුරු සැඟවීම: මෙම වැඩපිළිවෙළට අදාළ ලේඛන 70කින් 47ක්ම ප්රසිද්ධ කිරීම රජය ප්රතික්ෂේප කර ඇත. මෙයට හේතුව සහනාධාර ලබාදීමේ විකල්ප පිළිබඳව රජය තුළ පැවති සාකච්ඡා ජනතාවගෙන් වසන් කිරීමට උත්සාහ කිරීම බව විපක්ෂය චෝදනා කරයි.
- සුළු වෙනස්කම්: අවසානයේ රජය තීරණය කළේ සූර්ය පැනල සවිකිරීමේදී අවශ්ය වන සභා අනුමැතිය (Consents) ඉවත් කිරීම වැනි සුළු නීතිමය ලිහිල් කිරීම් පමණක් සිදු කිරීමටයි. මෙය සැබෑ ලෙසම සූර්ය පැනල සවිකිරීමේ වර්ධනයට “ඉතා සුළු” (Minor) දායකත්වයක් පමණක් ලබා දෙනු ඇතැයි නිලධාරීහුම අනතුරු අඟවති.
3. විදුලි සමාගම්වල බලපෑම සහ ඉහළ යන බිල
පසුගිය වසරේදී නවසීලන්තයේ විදුලි බිල 12%කින් ඉහළ ගිය අතර, මේ වසරේදී එය තවත් 5%කින් ඉහළ යනු ඇතැයි ‘Consumer NZ’ ආයතනය පුරෝකථනය කරයි.
- බලශක්ති මාෆියාව: විදුලි බලය උත්පාදනය කරන මහා පරිමාණ සමාගම් සමඟ අමාත්යවරයා සමීපව කටයුතු කර ඇති බවත්, එම සමාගම් රජයට පවසා ඇත්තේ විදුලි මිල තීරණය කිරීමට වෙළඳපොළට ඉඩ දිය යුතු බවත්ය.
- සූර්ය බලශක්තියේ වාසිය: ‘Rewiring Aotearoa’ ආයතනයට අනුව, නිවාසවලින් 80%ක සූර්ය පැනල තිබුණේ නම්, රටේ විදුලි පද්ධතියේ උපරිම ඉල්ලුම පවතින වේලාවන්හිදී පවතින අධික මිල අඩකින් අඩු කිරීමට හැකියාව තිබුණි.
4. සහනාධාර වෙනුවට ගෑස් පර්යන්තයක්
සූර්ය බලශක්ති සහනාධාර ප්රතික්ෂේප කළ රජය, වියළි කාලගුණ තත්ත්වයන්හිදී විදුලිය නිපදවීමට අවශ්ය ද්රව වායු (LNG) ආනයනය කිරීම සඳහා බිලියන ගණනක ව්යාපෘතියකට සහාය පළ කර ඇත.
- විවේචන: “විදුලි බිල අඩු කරන සූර්ය පැනලවලට සහනාධාර නොදී, විදුලි බිලට අමතර බද්දක් ගසමින් ගෑස් පර්යන්තයක් ඉදිකිරීම අඥාන ක්රියාවක්” බව පරිසර ක්රියාකාරීන් පවසයි.
5. “නොපෙනෙන යුක්තිය” – පවතින තත්ත්වය
පර්යේෂණවලට අනුව සූර්ය බලශක්තිය භාවිතය මගින් නිවසක විදුලි පිරිවැය විශාල ලෙස අඩු කරගත හැක. එහෙත් මූලික ප්රාග්ධනය ඇති ධනවත් පවුල්වලට පමණක් සූර්ය බලශක්තියේ වාසිය ලබා ගැනීමට රජය ඉඩ සලසා දී ඇත. අඩු ආදායම්ලාභී පවුල්වලට සහ විදුලි බිල ගෙවීමට අපහසු පිරිස්වලට සහනාධාර නොමැතිව මෙම පහසුකම ලබා ගැනීමට නොහැකි වී තිබේ.
