නවසීලන්තයේ ‘තෙල්වලට සම්බන්ධ සෑම දෙයකම’ මිල ඉහළට: ප්‍රවාහන ගාස්තු පාලනයෙන් තොර වෙයි – පාරිභෝගිකයන්ට දැඩි බලපෑමක්

විශේෂ ආර්ථික පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් බිස්නස් (Diyatha News Business)

වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය — 2026 මාර්තු 06 — ඉරාන යුද්ධය හේතුවෙන් ලෝකයේ ප්‍රධානතම තෙල් ප්‍රවාහන මාර්ගයක් වන ‘හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය’ (Strait of Hormuz) වසා දැමීමත් සමඟ, නවසීලන්ත වැසියන්ට ඉදිරි සති කිහිපය තුළ ඉන්ධන, භාණ්ඩ ප්‍රවාහන ගාස්තු සහ ගුවන් ටිකට්පත් සඳහා වැඩි පිරිවැයක් දැරීමට සිදුවනු ඇති බව Mainfreight හි කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂ ඩොන් බ්‍රේඩ් (Don Braid) පවසයි.

1. ප්‍රවාහන ගාස්තු ‘සීමාව ඉක්මවා’ ඉහළට

ප්‍රවාහන ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රමුඛයෙකු වන ඩොන් බ්‍රේඩ් මහතා පවසන්නේ, ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම නිසා භාණ්ඩ ප්‍රවාහන ගාස්තු මේ වන විටත් ඉතා ඉහළ මට්ටමකට පැමිණ ඇති බවයි.

• සෘජු බලපෑම: ඩීසල් සහ පෙට්‍රල් මිල ඉහළ යාම නිසා ප්‍රවාහන වියදම් වැඩි වන අතර, එම පිරිවැය අවසානයේ පාරිභෝගිකයා මත පැටවීමට සිදුවන බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
• ගුවන් සහ මුහුදු ප්‍රවාහනය: මැදපෙරදිග ගුවන් සහ මුහුදු මාර්ග අවහිර වීම නිසා ජාත්‍යන්තර භාණ්ඩ ප්‍රවාහනයේදී විශාල ප්‍රමාදයන් සහ අමතර පිරිවැයක් එකතු වෙමින් පවතී.
• නවසීලන්ත අපනයනකරුවන්: නවසීලන්ත සහ ඕස්ට්‍රේලියානු අපනයනකරුවන්ට ආසියාව හෝ ඇමරිකාව හරහා විකල්ප මාර්ග භාවිත කළ හැකි වුවත්, මැදපෙරදිග හරහා සිදුවන ගනුදෙනුවලට දැඩි බලපෑම් එල්ල වී ඇත.

2. නවසීලන්තයේ ඉන්ධන තොග පිළිබඳ තත්ත්වය

ව්‍යාපාර, නවෝත්පාදන සහ රැකියා අමාත්‍යාංශයේ (MBIE) දත්තවලට අනුව, පසුගිය ඉරිදා වන විට නවසීලන්තය සතුව:

• ඩීසල්: දින 25කට සෑහෙන තොග රට තුළ පවතින අතර තවත් දින 29කට සෑහෙන තොග මාර්ගයේ (නැව් මගින්) පැමිණෙමින් පවතී.
• ගුවන් ඉන්ධන (Jet Fuel): දින 24කට සෑහෙන තොග පවතී.
• ගැටලුව: මාර්ස්ඩන් පොයින්ට් (Marsden Point) පිරිපහදුව වසා දැමීම නිසා නවසීලන්තයට සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනත් රටවලින් එන නිමි ඉන්ධන මත යැපීමට සිදුවීම අවදානම් තත්ත්වයක් බව ඩොන් බ්‍රේඩ් මහතා පවසයි.

3. කලබල විය යුතු නැත – නමුත් සූදානම් වන්න

ඉන්ධන සැපයුම පිළිබඳව දැනට කලබල විය යුතු (Panic) නැතැයි ඉන්ධන සමාගම් පවසන බව බ්‍රේඩ් මහතා සඳහන් කළේය.

• අඛණ්ඩ සේවය: “අපි භූමිකම්පා, යුද්ධ, ගංවතුර වැනි ඕනෑම තත්ත්වයකට මුහුණ දී පුරුදුයි. මෙයත් ප්‍රවාහන ක්ෂේත්‍රයේ සාමාන්‍ය දෙයක් ලෙස සලකා අපි වැඩ කටයුතු කරගෙන යනවා,” යැයි ඔහු වැඩිදුරටත් පැවසීය.
• දිගුකාලීන අවදානම: මෙම යුද්ධය ඉක්මනින් අවසන් නොවන්නේ නම්, එය ලෝක ආර්ථිකයට මෙන්ම නවසීලන්තයට ද බරපතල තර්ජනයක් වනු ඇත.