ඉරානයට ලබන සතියේදී ‘ඉතා තදින්’ පහර දෙනවා – රුසියානු තෙල් සම්බාධක ලිහිල් කරමින් ට්රම්ප්ගෙන් අනතුරු ඇඟවීමක්
විශේෂ යුද සහ ආර්ථික පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වොෂින්ටන්/ටෙහෙරානය — 2026 මාර්තු 14 — ඉරානය සමඟ පවතින යුද්ධය හේතුවෙන් ලෝක ඉන්ධන මිල ශීඝ්රයෙන් ඉහළ යාම පාලනය කිරීම සඳහා ජනාධිපති ට්රම්ප් රුසියානු තෙල් මිලදී ගැනීමට දින 30ක තාවකාලික සහනයක් (Partial Waiver) ලබා දී ඇත. කෙසේ වෙතත්, ඉරානය මෙල්ල කිරීම සඳහා සිය හමුදා බලය උපරිමයෙන් භාවිතා කරන බව ඔහු අවධාරණය කළේය.
1. යුද්ධයේ වත්මන් තත්ත්වය සහ විනාශය
සති දෙකකට ආසන්න කාලයක් පවතින මෙම යුද්ධයෙන් මේ වන විට පුද්ගලයන් 2,000කට අධික පිරිසක් මියගොස් ඇත.
- ගුවන් ප්රහාර: ඊශ්රායලය විසින් ඉරානයේ ටෙහෙරාන් අගනුවර ඇතුළු මධ්යස්ථාන 200කට වැඩි ප්රමාණයකට ප්රහාර එල්ල කර තිබේ.
- ඉරාන ප්රතිචාර: ඉරානය විසින් ඊශ්රායලයට මෙන්ම කුවේටය, ඉරාකය, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය සහ ඕමානය දෙසට ද්රෝණ සහ මිසයිල ප්රහාර දියත් කර ඇත.
- ඇමෙරිකානු ජීවිත හානි: ඉරාකයේදී කඩා වැටුණු KC-135 ඉන්ධන පිරවුම් යානයේ සිටි ඇමෙරිකානු සේවා නිලධාරීන් 6 දෙනාම මියගොස් ඇති බව පෙන්ටගනය තහවුරු කළේය.
2. තෙල් මිල සහ හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ අර්බුදය
ඉරානයේ නව උත්තරීතර නායක මොජ්තාබා ඛමේනි (Mojtaba Khamenei) ප්රකාශ කර ඇත්තේ හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය දිගටම වසා තබන බවයි.
- ඉන්ධන මිල: බ්රෙන්ට් වර්ගයේ බොරතෙල් මිල බැරලයක් ඩොලර් 100 සීමාවට පැමිණ ඇති අතර, මෙය ඉතිහාසයේ දරුණුතම ඉන්ධන සැපයුම් බිඳවැටීම ලෙස ජාත්යන්තර බලශක්ති ඒජන්සිය හඳුන්වයි.
- ට්රම්ප්ගේ ස්ථාවරය: ඉහළ යන තෙල් මිලෙන් ඇමෙරිකාවට වාසි සැලසෙන බව ට්රම්ප් පැවසුවද, ඇමෙරිකාව තුළ ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම වැළැක්වීමට ඔහු රුසියානු තෙල් සඳහා අවසර ලබා දී ඇත.
3. යුක්රේනය සහ යුරෝපය කෝපයට
රුසියාව මත පනවා තිබූ සම්බාධක මෙලෙස ලිහිල් කිරීම ගැන යුක්රේන ජනාධිපති සෙලෙන්ස්කි සහ යුරෝපීය නායකයන් දැඩි විරෝධය පළ කර ඇත.
- සෙලෙන්ස්කිගේ විවේචනය: මෙම පියවර හරහා රුසියාවට ඩොලර් බිලියන 10ක අමතර ආදායමක් ලැබෙන බවත්, එය ලෝක සාමයට බාධාවක් බවත් ඔහු පැවසීය.
- ජර්මානු ස්ථාවරය: ජර්මානු චාන්සලර් ෆ්රෙඩ්රික් මර්ස් (Friedrich Merz) පවසා ඇත්තේ මෙය ජාත්යන්තර ප්රජාවට වැරදි සංඥාවක් ලබා දීමක් බවයි.
