ඉන්ධන අර්බුදය හමුවේ නවසීලන්තය සහ ඕස්ට්රේලියාව අසරණ වෙයිද? තෙල් සංචිත ප්රමාණවත් වන්නේ සති හතරකට පමණයි!
විශේෂ ආර්ථික විමසුම – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
ඕක්ලන්ඩ්, නවසීලන්තය — 2026 මාර්තු 13 (පෙරවරු 10:45) — ඕස්ට්රේලියාව ගල් අඟුරු සහ ස්වභාවික වායු අපනයනය කරන ප්රධාන රටක් වුවද, ප්රවාහනයට අවශ්ය ඉන්ධන (පෙට්රල් සහ ඩීසල්) සම්බන්ධයෙන් ඔවුන් මෙන්ම නවසීලන්තය ද සම්පූර්ණයෙන්ම විදේශීය සැපයුම් මත යැපෙයි. වත්මන් ඉරාන – ඊශ්රායල යුද්ධය හේතුවෙන් ඉන්ධන මිල ලෝක වෙළඳපොළේ 25% කින් ඉහළ ගොස් ඇත.
1. අප සතු ඉන්ධන සංචිත කොපමණද?
ඉන්ධන සැපයුම සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ වැටුණහොත් නවසීලන්තයට සහ ඕස්ට්රේලියාවට පවත්වා ගත හැකි කාලය සීමිතය.
- නවසීලන්තය: සියලු සැපයුම් නතර වුවහොත් නවසීලන්තය සතු තොග ප්රමාණවත් වන්නේ සති හතරක (දින 28-30) කාලයකට පමණි.
- ඕස්ට්රේලියාව: පෙට්රල් දින 36කට, ඩීසල් දින 32කට සහ ගුවන්යානා ඉන්ධන දින 29කට ප්රමාණවත් වන පරිදි ඕස්ට්රේලියාව සිය සංචිත පවත්වා ගනී.
- ** Marsden Point පිරිපහදුව:** නවසීලන්තයේ එකම තෙල් පිරිපහදුව වූ මාස්ඩන් පොයින්ට් 2022 දී වසා දැමීම නිසා මෙරට ඉන්ධන ගබඩා කිරීමේ ධාරිතාව ද සැලකිය යුතු ලෙස අඩු වී ඇත.
2. මිල ඉහළ යාමට සැබෑ හේතුව කුමක්ද?
විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ වත්මන් මිල ඉහළ යාමට සැපයුම් හිඟයට වඩා මිනිසුන්ගේ බිය (Panic Buying) බලපා ඇති බවයි.
- බිය නිසා මිලදී ගැනීම්: මිල තවත් ඉහළ යනු ඇතැයි සිතා මිනිසුන් පෝලිම් ගැසී ඉන්ධන ලබා ගැනීම නිසා මිල තවත් වේගයෙන් ඉහළ යයි.
- අසාධාරණ ලාභ ලැබීම: තෙල් සමාගම් පවතින තත්ත්වය ප්රයෝජනයට ගනිමින් අසාධාරණ ලෙස මිල ඉහළ දමන්නේද යන්න පිළිබඳව නවසීලන්තයේ වාණිජ කොමිසම (Commerce Commission) සහ ඕස්ට්රේලියාවේ ACCC ආයතනය දැඩි අවධානයෙන් පසුවෙයි.
3. ජාත්යන්තර මැදිහත්වීම සහ සහන
ජාත්යන්තර බලශක්ති ඒජන්සියේ (IEA) සාමාජික රටවල් 32ක් එක්ව සිය හදිසි තෙල් සංචිතවලින් බැරල් මිලියන 400ක් වෙළඳපොළට මුදා හැරීමට තීරණය කර ඇත.
- අරමුණ: සැපයුම වැඩි කිරීම හරහා මිල ගණන් පහත හෙළීම.
- ගෑස් මිල: කටාර් රාජ්යයෙන් ලැබෙන ස්වභාවික වායු සැපයුම ද අඩාල වී ඇති බැවින් යුරෝපයේ සහ ආසියාවේ ගෑස් මිල 50% කින් පමණ ඉහළ ගොස් ඇත. ඕස්ට්රේලියාව විශාල වශයෙන් ගෑස් අපනයනය කළත්, එරට දේශීය මිල ගණන් ද ලෝක මිලට සාපේක්ෂව ඉහළ ගොස් තිබේ.
