ඉන්ධන අර්බුදයේ හදිසි මට්ටම්: නවසීලන්තයේ ‘මෝටර් රථ තහනම’ සහ ඉන්ධන සලාක ක්රමය ක්රියාත්මක වන්නේ මෙහෙමයි
විශේෂ දේශපාලන සහ ආර්ථික වාර්තාව – දියත නිවුස් නිවුස් සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය — 2026 මාර්තු 13 (පස්වරු 04:04) — ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් සැපයුම අඩාල වීමත් සමඟ නවසීලන්ත රජය සතුව පවතින “ඉන්ධන සැපයුම අඩාල වීමේ ප්රතිචාර සැලසුම” (Fuel Demand Management Plan) දැන් කරළියට පැමිණ ඇත. මෙම සැලසුම ප්රධාන මට්ටම් හතරකින් (Levels 1-4) සමන්විත වේ.
1. ඉන්ධන හදිසි අවස්ථා මට්ටම් හතර
| මට්ටම (Level) | පනවනු ලබන ප්රධාන සීමාවන් |
| මට්ටම 1 (සැලකිලිමත් වීම) | ස්වේච්ඡාවෙන් ඉන්ධන අරපිරිමැස්මෙන් පාවිච්චි කරන ලෙස ජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටීම. අනවශ්ය ගමන් බිමන් සීමා කිරීම. |
| මට්ටම 2 (සීමා කිරීම) | වේග සීමා අඩු කිරීම (උදා: 100km/h සිට 80km/h දක්වා). රාජ්ය අංශයේ සේවකයන් නිවසේ සිට වැඩ කිරීම (WFH) දිරිමත් කිරීම. |
| මට්ටම 3 (දැඩි පාලනය) | ඉන්ධන පිරවුම්හල්වලින් ලබාගත හැකි උපරිම ලීටර් ප්රමාණය සීමා කිරීම (Rationing). ඇතැම්විට අංක තහඩුවේ අංක අනුව ඉන්ධන නිකුත් කිරීම. |
| මට්ටම 4 (හදිසි තත්ත්වය) | Carless Days: සතියේ දින කිහිපයක් රථවාහන ධාවනය සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම් කිරීම. අත්යවශ්ය සේවා සඳහා පමණක් ඉන්ධන ප්රමුඛතාව ලබා දීම. |
2. ‘Carless Days’ සහ මල්ඩූන් යුගයේ මතකයන්
1979 වසරේදී එවකට අගමැති රොබට් මල්ඩූන් විසින් හඳුන්වා දුන් “මෝටර් රථ භාවිත නොකරන දින” ක්රමය නැවතත් ක්රියාත්මක වේද යන්න පිළිබඳව මුදල් අමාත්ය නිකොලා විලිස්ගෙන් මාධ්ය ප්රශ්න කරන ලදී.
- අමාත්යවරියගේ ස්ථාවරය: “අපි සෑම විකල්පයක්ම මේ වෙලාවේ සලකා බලනවා. නමුත් අපේ අරමුණ ජනතාවට දැඩි පීඩනයක් එල්ල නොකර මිල පාලනය කිරීමයි,” ඇය පැවසුවාය.
- වත්මන් තත්ත්වය: දැනට නවසීලන්තය මට්ටම 1 හෝ 2 අතර පසුවන බවත්, තත්ත්වය දරුණු වුවහොත් පමණක් මට්ටම 4 දක්වා යන බවත් රජය පවසයි.
3. ප්රවාහන අංශයට එල්ල වන බලපෑම
ප්රවාහන අමාත්ය සිමියොන් බ්රවුන් පවසන්නේ ඉන්ධන හිඟය හමුවේ පොදු ප්රවාහන සේවා (බස් සහ දුම්රිය) ශක්තිමත් කිරීමටත්, ඉන්ධන අරපිරිමැස්ම සඳහා රියදුරන් දැනුවත් කිරීමටත් කටයුතු කරන බවයි. ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම නිසා එදිනෙදා භාණ්ඩ හා සේවා මිල ද ඉහළ යාමේ අවදානමක් පවතී.
