“ඇය සියල්ල පැවසුවාය”: 13 හැවිරිදි ඇනබෙල්ගේ මරණය නවසීලන්ත මානසික සෞඛ්‍ය පද්ධතියට ජාතික අනතුරු ඇඟවීමක් වෙයි

විශේෂ විමර්ශනාත්මක පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

නවසීලන්තය — 2026 පෙබරවාරි 16 — තමාට උදව් අවශ්‍ය බව පවසමින් විවිධ උපකාරක සේවාවන් (Helplines) වෙත නැවත නැවතත් ආයාචනා කළද, පද්ධතියේ පවතින දෝෂ හේතුවෙන් නිසි ආරක්ෂාවක් නොලැබී මියගිය 13 හැවිරිදි ඇනබෙල් ඩාසාගේ කතාව මුළු නවසීලන්තයම කම්පනයට පත් කර තිබේ. මෙම සිදුවීම පදනම් කර ගනිමින් දැන් රට පුරා ජාතික මට්ටමේ අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කර ඇත.

1. ඇයගේ අවසන් ආයාචනය: “මට උදව් ඕනේ”

ඇනබෙල් සිය දිවි නසා ගැනීමට පෙර අවස්ථා කිහිපයකදීම Lifeline සහ Youthline වැනි ආයතන වෙත කෙටි පණිවිඩ සහ ඇමතුම් ලබා දී තිබුණි.

• සම්පූර්ණ අනාවරණය: ඇය එම ආයතන වෙත තමා මීට පෙර සිය දිවි නසා ගැනීමට උත්සාහ කළ බවත්, දිනපතා තමාටම හානි කර ගන්නා බවත් (Self-harm) ඉතා විවෘතව පවසා තිබුණි. “ඇය ඔවුන්ට සියල්ල පැවසුවාය,” යැයි ඇයගේ දෙමාපියන් පවසති.
• පද්ධතියේ අසාර්ථකත්වය: ඇය මෙතරම් තොරතුරු හෙළි කළද, විවිධ උපකාරක සේවා අතර තොරතුරු හුවමාරු නොවීම නිසා ඇය පසුවන්නේ කෙතරම් අවදානම් සහගත තත්ත්වයකදැයි වටහා ගැනීමට කිසිවෙකුට නොහැකි විය. එක් ආයතනයක් ඇයගේ පණිවිඩයකට මිනිත්තු 15ක් යනතුරු ප්‍රතිචාර නොදැක්වීම නිසා ඇය සංවාදයෙන් ඉවත් වී තිබුණි.

2. ජාතික අනතුරු ඇඟවීම නිකුත් කිරීමට හේතුව

මෙම ඛේදවාචකය පදනම් කරගනිමින් මරණ පරීක්ෂකවරුන් සහ මානසික සෞඛ්‍ය විශේෂඥයන් විසින් බලධාරීන්ට සහ දෙමාපියන්ට ජාතික මට්ටමේ අනතුරු ඇඟවීමක් (National Warning) නිකුත් කර ඇත.

• තොරතුරු බෙදාගැනීමේ අවශ්‍යතාවය: එක් අයෙකු විවිධ උපකාරක සේවාවලට කතා කරන විට, එම තොරතුරු ඒකාබද්ධව බැලීමට හැකි පද්ධතියක් (Information Sharing) නොමැති වීම නිසා මෙවැනි දරුවන් “පද්ධතියෙන් ගිලිහී යන” (Fall through the cracks) බව මෙහිදී අවධාරණය කෙරේ.
• ඩිජිටල් සේවාවල සීමාවන්: පවතින කෙටි පණිවිඩ සහ Bot සේවාවන් ඉතා බරපතල මානසික අර්බුද (Acute Crises) කළමනාකරණය කිරීමට ප්‍රමාණවත් නොවන බවට අනතුරු ඇඟවේ.

3. දෙමාපියන්ගේ සටන සහ පෙත්සම

ඇනබෙල්ගේ දෙමාපියන් වන මිගෙල් සහ සෝයි ඩාසා දැන් රජයෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ තරුණ මානසික සෞඛ්‍ය සේවාවන්හි වහාම වෙනසක් සිදු කරන ලෙසයි.

• ජනතා සහයෝගය: ළමා සහ තරුණ මානසික සෞඛ්‍ය වෙනුවෙන් රජය වහාම ක්‍රියාත්මක විය යුතු බව පවසමින් ආරම්භ කළ පෙත්සමට මේ වන විට 15,000කට අධික පිරිසක් අත්සන් කර තිබේ.
• දෙමාපියන්ගේ පණිවුඩය: “අපේ දුවට උදව් කරන්න කිසිවෙකු සිටියේ නැත. තවත් දරුවෙකුට මෙවැනි දෙයක් සිදුවීමට ඉඩ නොදෙන්න,” යැයි ඔවුහු පවසති.