ලක්ෂ ගණන් පඩි ගන්න අයටත් රජයෙන් පෙන්ෂන්? – නවසීලන්ත විශ්රාම වැටුප් ක්රමයේ සාධාරණත්වය
විශේෂ මූල්ය විශ්ලේෂණය – දියත නිවුස් මනී (Diyatha News Money)
වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය — 2026 මාර්තු 08 (පෙරවරු 09:23) — නවසීලන්තයේ පවතින විශ්ව විශ්රාම වැටුප් ක්රමය (Universal Pension) යටතේ, වයස අවුරුදු 65 සම්පූර්ණ කළ ඕනෑම පුද්ගලයෙකුට ඔවුන්ගේ ආදායම් මට්ටම නොසලකා රජයේ විශ්රාම වැටුප හිමිවීම පිළිබඳව විවිධ පාර්ශවයන් ප්රශ්න කරමින් සිටියි.
1. ඉහළ ආදායම් ලබන්නන් සහ විශ්රාම වැටුප
පසුගිය වසරේ දත්තවලට අනුව, වයස අවුරුදු 65 ඉක්මවූ, වසරකට ඩොලර් 200,000 කට වඩා (රුපියල් කෝටි 4කට අධික) ආදායමක් ලබන පුද්ගලයින් 9,000කට වැඩි පිරිසක් නවසීලන්තයේ සිටිති. මොවුන් සියලු දෙනාම රජයේ විශ්රාම වැටුප ලබා ගැනීමට සුදුසුකම් ලබා සිටීම විශේෂත්වයකි.
- මහජන මතය: “මා අසනීප තත්ත්වයෙන් පසුවන නිසා රැකියාවෙන් ඉවත් වුණා. නමුත් මගේ මිතුරන් බොහෝ දෙනෙක් පූර්ණ කාලීන රැකියා කරමින් ඉහළ වැටුප් ලබන ගමන් රජයේ පෙන්ෂන් එකත් ගන්නවා. ඔවුන්ට ඒ මුදල අවශ්ය නැහැ. මේක සාධාරණද?” යනුවෙන් පාඨකයෙකු සුසෑන්ගෙන් විමසා තිබුණි.
- විශ්රාමික කොමසාරිස්වරයාගේ මතය: ඉහළ ආදායම් ලබන්නන්ට විශ්රාම වැටුප ගෙවීම පිළිබඳව ප්රශ්න කිරීම සාධාරණ බව විශ්රාමික කොමසාරිස්වරයා ද මීට පෙර පවසා තිබේ.
2. විශ්රාම වැටුප පරිත්යාග කිරීම
මුදල් අවශ්ය නොවන ධනවත් විශ්රාමිකයින් සඳහා සර් ඉයන් ටේලර් (Sir Ian Taylor) විසින් ‘Share My Super’ නමින් සංවිධානයක් හඳුන්වා දී ඇත. එමගින් තමන්ට ලැබෙන විශ්රාම වැටුප අවශ්යතාවක් නොමැති නම් එය පුණ්ය කටයුතු සඳහා පරිත්යාග කිරීමට අවස්ථාව සලසා දී තිබේ.
3. KiwiSaver මගින් විදේශයක නිවසක් මිලදී ගත හැකිද?
සුසෑන් වෙත යොමු වූ තවත් වැදගත් ප්රශ්නයක් වූයේ නවසීලන්තයෙන් බැහැරව වෙනත් රටක නිවසක් මිලදී ගැනීමට KiwiSaver මුදල් භාවිතා කළ හැකිද යන්නයි.
- ඕස්ට්රේලියාව හැර වෙනත් රටවල්: ඔබ නවසීලන්තයෙන් ස්ථිරවම ඉවත් වී (Permanent Emigration) වසරකට වැඩි කාලයක් විදේශගතව සිටින්නේ නම්, රජයේ දායකත්වය හැර ඉතිරි සියලුම KiwiSaver මුදල් ලබා ගත හැකිය. එම මුදලින් ලෝකයේ ඕනෑම රටක නිවසක් මිලදී ගැනීමට ඔබට බාධාවක් නැත.
- ඕස්ට්රේලියාව සඳහා වන නීතිය: ඔබ ඕස්ට්රේලියාවට සංක්රමණය වන්නේ නම්, ඔබේ KiwiSaver මුදල් මාරු කළ හැක්කේ එරට සුපිරි අරමුදලකට (Australian Super) පමණි. එහිදී නිවසක් මිලදී ගැනීමට එම මුදල් ලබා ගැනීම ඉතා අපහසු වන අතර, උපරිම වශයෙන් ලබා ගත හැක්කේ ඩොලර් 15,000ක් වැනි සුළු මුදලකි.
