මැදපෙරදිග මහා සංග්රාමය: ඇමෙරිකා-ඉරාන යුද්ධයට සතියයි – ට්රම්ප්ගෙන් “සම්පූර්ණ විනාශයේ” අනතුරු ඇඟවීමක්, ගල්ෆ් කලාපය පුරා දැවැන්ත පිපිරීම් සහ ලක්ෂ සංඛ්යාත අවතැන්වීම්
විශේෂ ගෝලීය යුද වාර්තාව – දියත නිවුස් වර්ල්ඩ් (Diyatha News World)
ලෝක පුවත් සේවය — 2026 මාර්තු 08 — ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය එක්ව ඉරානයට එරෙහිව ආරම්භ කළ මහා පරිමාණ යුද මෙහෙයුමට අදට (08) සතියක් සපිරේ. මුළු මහත් මැදපෙරදිග කලාපයම ගිලගනිමින් පවතින මෙම ගැටුම පාලනය කළ නොහැකි මට්ටමට ව්යාප්ත වෙමින් පවතින බවට එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය දැඩි අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කර තිබේ.
පසුගිය පැය කිහිපය තුළ ඉරාන ජනාධිපති මසූඩ් පෙසෙෂ්කියන් අසල්වැසි ගල්ෆ් රටවලින් සමාව අයැදිමින් විශේෂ ප්රකාශයක් නිකුත් කළද, බහරේනය, කටාර් රාජ්යය සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය ඉලක්ක කරගනිමින් යළිත් ප්රහාර එල්ල වී ඇති බව වාර්තා වේ.
1. ට්රම්ප්ගේ දැඩි ස්ථාවරය: “සම්පූර්ණ විනාශය සහ ස්ථිර මරණය”
ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් සිය ‘Truth Social’ ගිණුම හරහා අද (සෙනසුරාදා) උදෑසන සෘජු තර්ජනයක් එල්ල කරමින් කියා සිටියේ, “අද දින ඉරානයට ඉතා ප්රබල ලෙස පහර දෙනු ඇත” යනුවෙනි. ඉරානය තුළ තෝරාගත් ඉලක්ක පුළුල් කරන බව පැවසූ ට්රම්ප්, ඇතැම් ප්රදේශ සහ කණ්ඩායම් “සම්පූර්ණ විනාශයට සහ ස්ථිර මරණයට” පත්වීමේ අවදානමකට මුහුණ දී සිටින බවට බිහිසුණු අනතුරු ඇඟවීමක් කළේය.
මෙයට ප්රතිචාර දක්වමින් ඉරාන ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරියෙකු CNN පුවත් සේවයට ප්රකාශ කළේ, ඇමෙරිකාවට අයත් නව ඉලක්ක සොයා පහර දීමට ඉරානය සූදානම් බවයි. මීට පෙර ට්රම්ප් පවසා සිටියේ ඉරානය සමඟ කිසිදු එකඟතාවකට නොපැමිණෙන බවත්, ඉරානය “කොන්දේසි විරහිතව යටත් විය යුතු” බවත්ය. ඉරානයේ පාලන තන්ත්රය ප්රජාතන්ත්රවාදී ද යන්න තමන්ට ගැටලුවක් නොවන බවත්, අවශ්ය වන්නේ ඇමෙරිකාවට සහ ඊශ්රායලයට හිතවත් නායකයෙකු පමණක් බවත් ට්රම්ප් මෙහිදී අවධාරණය කළේය.
2. ඉරාන ජනාධිපතිගේ සමාව අයැදීම සහ ප්රතිප්රහාර
ඉරාන ජනාධිපති මසූඩ් පෙසෙෂ්කියන් රාජ්ය රූපවාහිනිය ඔස්සේ ජාතිය අමතමින් අසල්වැසි අරාබි ගල්ෆ් රටවලින් විශේෂ සමාව අයැදීමක් සිදු කළේය. ඉරානයට පහර දීම සඳහා එම රටවල භූමිය භාවිතා නොකරන්නේ නම්, එම රටවලට පහර නොදෙන බවට ඔහු පොරොන්දු විය. කෙසේ වෙතත්, කලාපයේ පිහිටි ඇමෙරිකානු කඳවුරුවලින් එල්ල වන ඕනෑම ආක්රමණයකට “තීරණාත්මක” ප්රතිචාරයක් දක්වන බව ඔහු යළිත් අවධාරණය කළේය.
මෙම ප්රකාශයෙන් පැය කිහිපයකට පසු බහරේනය, කටාර් සහ අබුඩාබි යන නගරවලින් ප්රබල පිපිරීම් හඬ ඇසුණු බව වාර්තා වේ. සෞදි අරාබියේ විශාලතම තෙල් නිධියක් වන ‘ෂයිබා’ (Shaybah) ඉලක්ක කර ගනිමින් පැමිණි ඩ්රෝන යානා 16ක් බිම හෙළීමට සෞදි ආරක්ෂක අංශ සමත් වී තිබේ. ඩුබායි ජාත්යන්තර ගුවන්තොටුපළ ද කිහිප වතාවක්ම ඩ්රෝන ප්රහාරවලට ලක් වූ අතර, ආරක්ෂක හේතූන් මත ගුවන් ගමන් තාවකාලිකව අත්හිටුවීමට ද සිදු විය.
3. ඉරානය තුළ සිදුවන මහා විනාශය
පසුගිය සතිය පුරා ඇමෙරිකානු මධ්යම විධානය (US Central Command) විසින් ඉරානය තුළ ඉලක්ක 3000කට අධික සංඛ්යාවකට ප්රහාර එල්ල කර තිබේ.
- ගුවන්තොටුපළ ගිනි ගනී: ටෙහෙරාන් නුවර ‘මෙහ්රාබාද්’ (Mehrabad) ගුවන්තොටුපළ ඊශ්රායල ප්රහාර හමුවේ ගිනි ගනිමින් පවතින බව වාර්තා වේ.
- ජීවිත හානි: ඉරාන රාජ්ය මාධ්ය පවසන්නේ ඇමෙරිකා-ඊශ්රායල ප්රහාරවලින් මේ වන විට දරුවන් ඇතුළු සිවිල් වැසියන් 1230කට අධික පිරිසක් මියගොස් ඇති බවයි.
- භීතිය සහ අන්ධකාරය: ඉරානය පුරා අන්තර්ජාලය විසන්ධි කර ඇති බැවින් ජනතාව දැඩි තොරතුරු පිපාසයකින් සහ මරණ බියෙන් පසුවෙති. වීදි පාළු වී ඇති අතර බොහෝ පිරිසක් සිය ගම්බිම් අතහැර පලා යමින් සිටිති.
- නායකත්ව අර්බුදය: අයතුල්ලා අලි කමෙන්නි ඝාතනය වී සතියක් ගතවන විට, නව උත්තරීතර නායකයෙකු පත් කරගන්නා ලෙස ඉරාන පූජකවරුන් බල කරමින් සිටියි.
4. ලෙබනනයේ “අපාගත රාත්රීන්”
ඉරානයට අමතරව ලෙබනනය ද දැඩි ප්රහාරයන්ට ලක්වෙමින් පවතී. සඳුදා සිට මේ දක්වා ලෙබනනය තුළ පුද්ගලයින් 300කට ආසන්න පිරිසක් මියගොස් ඇති බව සෞඛ්ය අමාත්යාංශය පවසයි.
- බීරුට් නගරය යටවෙයි: ඊශ්රායල ආරක්ෂක අමාත්යවරයා අනතුරු අඟවා ඇත්තේ හිස්බුල්ලා සංවිධානය නිරායුධ කිරීමට අපොහොසත් වීම නිසා ලෙබනනයට “වන්දියක් ගෙවීමට” සිදුවන බවයි.
- මහා අවතැන්වීම: ඊශ්රායලයේ ඉවත් වීමේ නියෝග සහ ප්රහාර නිසා ලෙබනනයේ වැසියන් පන් ලක්ෂයක් (500,000) පමණ සිය නිවෙස් අතහැර පලා ගොස් ඇති බව නෝර්වීජියානු සරණාගත කවුන්සිලය ඇස්තමේන්තු කරයි.
- සොහොන් කොල්ලය: ඊශ්රායල කොමාන්ඩෝ භටයින් දේශසීමා ප්රදේශවල අතුරුදහන් වූ ගුවන් නියමුවෙකුගේ සිරුර සෙවීමේ මෙහෙයුම් නිසා ‘නබි චිට්’ වැනි ගම්මාන “නිරයට” සමාන වී ඇති බව ගැමියෝ පවසති.
5. ඇමෙරිකානු සෙබළුන්ගේ සිරුරු මව්බිමට
මෙම සතිය තුළ යුද්ධයෙන් මියගිය ඇමෙරිකානු සෙබළුන් හය දෙනාගේ (06) සිරුරු ඩෙලවෙයාර් හි ඩෝවර් ගුවන් හමුදා කඳවුර වෙත රැගෙන ඒමට නියමිතය. ජනාධිපති ට්රම්ප් සහ උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වැන්ස් මෙම අවස්ථාවට සහභාගී වනු ඇත. යුද්ධයේදී ඇමෙරිකානු ජීවිත හානි අවම මට්ටමක පවත්වා ගැනීමට තමන් උපරිම උත්සාහ කරන බව ට්රම්ප් ෆ්ලොරිඩාවේ සිට ප්රකාශ කළේය.
6. ආර්ථික බලපෑම සහ ආයෝජනවල අවදානම
යුද්ධය හේතුවෙන් තෙල් සම්පතින් පොහොසත් ගල්ෆ් රටවල් සිය විදේශ ආයෝජන යළි සමාලෝචනය කිරීමට පියවර ගෙන තිබේ.
- ඩොලර් ට්රිලියන 3ක තර්ජනයක්: සෞදි අරාබිය, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය සහ කටාර් රාජ්යය පසුගිය වසරේදී ඇමෙරිකානු ආර්ථිකයේ ඩොලර් ට්රිලියන 3ක් ආයෝජනය කිරීමට පොරොන්දු විය. යුද්ධය නිසා මෙම ආයෝජනවල වෙනසක් සිදුවුවහොත් එය ට්රම්ප් පාලනයට දැඩි බලපෑමක් වනු ඇත.
- ගුවන් ගමන්: ඩුබායි ගුවන් තොටුපළේ කටයුතු සීමිත මට්ටමකින් යළි ආරම්භ කර ඇතත්, සමස්ත කලාපයම ගුවන් ගමන් සඳහා අවදානම් කලාපයක් බවට පත්ව තිබේ.
7. ඉරාකය සහ කුර්දිස්ථානය ඉලක්ක වෙයි
බෑග්ඩෑඩ් හි පිහිටි ඇමෙරිකානු තානාපති කාර්යාලය සියලුම ඇමෙරිකානු වැසියන්ට වහාම ඉරාකයෙන් ඉවත් වන ලෙස දන්වා තිබේ. විශේෂයෙන්ම කුර්දිස්ථානයේ පිහිටි හෝටල් ඉලක්ක කරගනිමින් ඉරාන හිතවාදී සන්නද්ධ කණ්ඩායම් ප්රහාර එල්ල කරන බවට අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කර ඇත. අද දින අලුයම ද එර්බිල් (Erbil) හි හෝටලයක් අසල ඩ්රෝන යානයක් පිපිරී ගිය අතර එහි වගකීම ඉරාන හිතවාදී කණ්ඩායමක් භාරගෙන තිබේ.
