නවසීලන්තයේ කාඩ්පත් ගෙවීමේ අමතර ගාස්තු තහනම අතරමග නතර වෙයිද? ඕක්ලන්ඩ් වාණිජ මණ්ඩලය රජයේ “විවේකය” ගැන සතුටින්

විශේෂ ආර්ථික සහ වෙළෙඳ වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

ඕක්ලන්ඩ්, නවසීලන්තය — 2026 පෙබරවාරි 20 — නවසීලන්තයේ පාරිභෝගිකයින් Paywave හෝ Credit Card මගින් මුදල් ගෙවීමේදී අයකෙරෙන අමතර ගාස්තු (Surcharges) තහනම් කිරීමට රජය ගෙන තිබූ තීරණය මේ වන විට අඩාල වී ඇති බව වාර්තා වේ. රජයේ මෙම පසුබෑම පිළිබඳව ඕක්ලන්ඩ් වාණිජ මණ්ඩලය (Auckland Business Chamber) සිය ප්‍රවේශම් සහගත සතුට පළ කර ඇති අතර, මෙය කුඩා ව්‍යාපාරිකයන් ලැබූ ජයග්‍රහණයක් ලෙස ඔවුන් හඳුන්වයි.

1. පනතේ පසුබිම සහ රජයේ පොරොන්දුව

පසුගිය 2025 වසරේ ජූලි මාසයේදී වාණිජ හා පාරිභෝගික කටයුතු අමාත්‍ය ස්කොට් සිම්ප්සන් ප්‍රකාශ කළේ, පාරිභෝගිකයින් පීඩාවට පත් කරන මෙම “කරදරකාරී” අමතර ගාස්තු 2026 මැයි මාසය වන විට සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම් කරන බවයි. නවසීලන්ත වැසියන් වසරකට මෙවැනි අමතර ගාස්තු ලෙස ඩොලර් මිලියන 150ක් පමණ වැය කරන බවත්, ඉන් ඩොලර් මිලියන 45 සිට 65 දක්වා ප්‍රමාණයක් අසාධාරණ ලෙස අය කරන ගාස්තු බවත් වාණිජ කොමිසම ඇස්තමේන්තු කර තිබුණි.

කෙසේ වෙතත්, මේ වන විට රජය මෙම තීරණය ක්‍රියාත්මක කිරීම තාවකාලිකව නතර කර ඇත. අග්‍රාමාත්‍ය ක්‍රිස්ටෝපර් ලක්සන් ප්‍රකාශ කළේ, මෙම ප්‍රතිපත්තිය පිළිබඳව “විවේකයක්” ගෙන එහි බලපෑම් පිළිබඳව නැවත සලකා බලන බවයි.

2. ව්‍යාපාරික අංශයේ දැඩි විරෝධය සහ සයිමන් බ්‍රිජස්ගේ අදහස

ඕක්ලන්ඩ් වාණිජ මණ්ඩලයේ ප්‍රධාන විධායක සයිමන් බ්‍රිජස් (Simon Bridges) පවසන්නේ රජය ගත් මෙම තීරණය කුඩා හා මධ්‍යම පරිමාණ ව්‍යාපාරිකයන්ට සහනයක් වනු ඇති බවයි.

• ව්‍යාපාරිකයන්ගේ ස්ථාවරය: රට පුරා පිහිටි වාණිජ මණ්ඩල 29ක් මෙම තහනමට එරෙහිව සිය විරෝධය පළ කර ඇත.
• අහිතකර ප්‍රතිඵල: තහනමක් මගින් ව්‍යාපාරිකයන්ට සිදුවන පාඩුව පියවා ගැනීමට භාණ්ඩ හා සේවා මිල ඉහළ නැංවීමට සිදුවන බව ඔවුන් පෙන්වා දෙයි. මෙය ප්‍රතිපත්තියකට වඩා “සටන් පාඨයක්” පමණක් බව බ්‍රිජස් මහතාගේ අදහසයි.
• ඕස්ට්‍රේලියානු අත්දැකීම: ඕස්ට්‍රේලියාව ද මෙවැනිම ප්‍රතිපත්තියක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට ගොස් ඉන් ඇති වූ අහිතකර ප්‍රතිඵල නිසා එය අත්හැර දැමූ බව ඔහු සිහිපත් කළේය.

3. පාරිභෝගික සංවිධානවල විරෝධය (Consumer NZ)

රජයේ මෙම පසුබෑම පාරිභෝගික අයිතීන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින Consumer NZ සංවිධානයේ දැඩි දෝෂදර්ශනයට ලක්වී ඇත.

• සමීක්ෂණ දත්ත: නවසීලන්ත වැසියන් 1,000ක් යොදාගෙන කළ සමීක්ෂණයකට අනුව, පාරිභෝගිකයින්ගෙන් 15%ක් පමණක් මෙම තහනමට විරුද්ධ වන අතර, තෙන්නෙන් දෙදෙනෙකුම පවසන්නේ කාඩ්පත් ගෙවීම් සඳහා යන වියදම ව්‍යාපාරිකයන් විසින්ම දැරිය යුතු බවයි.
• අසාධාරණ ගාස්තු: බොහෝ විට පාරිභෝගිකයින්ට අමතර ගාස්තුව පිළිබඳව ගෙවීමට පෙර දැනුම් නොදෙන බවත්, වෙනත් විකල්පයක් නොමැති නිසා මෙම ගාස්තුව ගෙවීමට සිදුවන බවත් Consumer NZ පවසයි.

4. සභාග රජයේ පක්ෂවල ස්ථාවරය

මෙම පනත සම්බන්ධයෙන් සභාග රජය තුළ පවතින්නේ මිශ්‍ර ප්‍රතිචාරයකි.

• නවසීලන්ත ෆස්ට් (NZ First): පක්ෂ නායක වින්ස්ටන් පීටර්ස් මහතා පවසන්නේ “මෙම පනත කොහේවත් යන්නේ නැති” බවයි. එනම් එය ක්‍රියාත්මක වීමේ ඉඩකඩක් නොමැති බව ඔහු ඉඟි කළේය.
• ඇක්ට් පක්ෂය (ACT Party): ඩේවිඩ් සේමූර් පවසන්නේ කුඩා ව්‍යාපාරිකයන්ට මෙම ගාස්තු තහනම දරාගත නොහැකි බවයි. ව්‍යාපාරිකයෙකුට වසරකට 2%ක ගාස්තුවක් දැරීමට සිදුවුවහොත් එය ඩොලර් 20,000ක පමණ අලාභයක් විය හැකි බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
• විසඳුම: EFTPOS වැනි නොමිලේ ගෙවිය හැකි ක්‍රමවේදයක් පවතින්නේ නම් පමණක් අමතර ගාස්තු අය කිරීමට ව්‍යාපාරිකයන්ට ඉඩ දිය යුතු බවට යෝජනාවක් ද ඉදිරිපත් වී ඇත.

5. පවතින ආර්ථික අර්බුදය සහ අනාගතය

නවසීලන්තය මේ වන විට ආර්ථික පසුබෑමක (Recession) පසුවන අතර, බොහෝ සිල්ලර වෙළෙඳසල් වැසී යාමේ තර්ජනයට මුහුණ දී සිටී. මෙවැනි වටපිටාවක 1%ක් හෝ 1.5%ක අතිරේක වියදමක් වුවද ව්‍යාපාරිකයෙකුට දරාගත නොහැකි බව Retail NZ ආයතනයේ ප්‍රධාන විධායක කැරොලින් යන්ග් පවසයි.