චීනයට අභියෝග කිරීමට ඇමරිකාව නවසීලන්තයේ සහය පතයි: “පතල් හාරන්න, දරුවනි, හාරන්න” (Mine, Baby, Mine) ට්‍රම්ප්ගේ නව සටන් පාඨය

විශේෂ ආර්ථික සහ භූ-දේශපාලනික වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

වොෂින්ටන් ඩී.සී. / ඩනීඩින් — 2026 පෙබරවාරි 23 — ලෝක ඛනිජ වෙළඳපොළේ චීනය සතු සියයට 90ක ඒකාධිකාරය බිඳ දැමීම සඳහා ඇමරිකානු රජය නවසීලන්තය ඇතුළු මිත්‍ර රටවල් 27ක සහය ඇතිව ස්වාධීන සැපයුම් දාමයක් ගොඩනැගීමට සැලසුම් කර තිබේ. මෙම සමුළුවට නවසීලන්තය නියෝජනය කරමින් ‘Hardie Pacific’ සමාගමේ ඩන්කන් හාඩී (Duncan Hardie) සහ විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ නියෝජිතයින් සහභාගී විය.

1. චීනය සමඟ වසර 40ක පරතරය

ඇමරිකානු අභ්‍යන්තර කටයුතු ලේකම් ඩග් බර්ගම් (Doug Burgum) පවසන්නේ චීනය වසර 40කට පෙර මෙම ඛනිජවල වැදගත්කම හඳුනාගෙන වෙළඳපොළ අත්පත් කරගෙන ඇති බවයි. ට්‍රම්ප් පරිපාලනයේ අරමුණ වන්නේ ඉදිරි වසර දෙක තුළ එම පරතරය පියවා ගැනීමයි. ඒ සඳහා ට්‍රම්ප්ගේ සුප්‍රකට “Drill, baby, drill” (තෙල් හාරන්න) සටන් පාඨය දැන් “Mine, baby, mine” (ඛනිජ හාරන්න) ලෙස වෙනස් වී ඇති බව හාඩී මහතා පෙන්වා දුන්නේය.

2. නවසීලන්තයට ඇති අවස්ථා

නවසීලන්තය සතුව ටංස්ටන් (Tungsten), ඇන්ටිමනි (Antimony), වැනේඩියම් (Vanadium), මැන්ගනීස් (Manganese) සහ දුර්ලභ පාෂාණ (Rare earth elements) වැනි වටිනා ඛනිජ සම්පත් පවතී.

සෘජු ආයෝජන: ඇමරිකානු රජය මගින් ප්‍රාග්ධනය සහ අවම මිල ගණන් සහතික කරන්නේ නම්, නවසීලන්තයට මෙම ඛනිජ කැණීම සහ පිරිපහදු කිරීම ලාභදායී ලෙස කළ හැකිය. බෝයිං (Boeing) සහ මයික්‍රොසොෆ්ට් (Microsoft) වැනි සමාගම් මෙම නිෂ්පාදන මිලදී ගැනීමට සූදානමින් සිටී.
බාධක: නවසීලන්තයේ පවතින පාරිසරික නීති සහ පතල් සඳහා අනුමැතිය ලබා ගැනීමට ගතවන දීර්ඝ කාලය මෙම ව්‍යාපෘතිවලට බාධාවක් විය හැකි බව සමුළුවේදී සාකච්ඡා වී තිබේ.

3. දේශපාලන විවේචන සහ “රහසිගත” ගනුදෙනු

මෙම පියවර සම්බන්ධයෙන් නවසීලන්තය තුළ දැඩි විවේචන ද එල්ල වෙමින් පවතී.

හරිත බලශක්තිය ද? යුද්ධය ද?: හරිත බලශක්තිය සඳහා මෙම ඛනිජ අවශ්‍ය බව රජය පැවසුවත්, ඇත්ත වශයෙන්ම සිදුවන්නේ ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ යුදමය ව්‍යාප්තිය සඳහා (Militaristic expansion) නවසීලන්තයේ සම්පත් යොදා ගැනීම බව හරිත පක්ෂයේ සහය නායිකා ක්ලෝයි ස්වෝබ්‍රික් චෝදනා කරයි.
තී රිටි අයිතිවාසිකම්: මහාචාර්ය ජේන් කෙල්සි පවසන්නේ ඇමරිකාව සමඟ පවත්වන මෙම “රහසිගත” සාකච්ඡා වයිතංගි ගිවිසුම (Te Tiriti o Waitangi) උල්ලංඝනය කිරීමක් විය හැකි බවයි. මෙම ගනුදෙනු සියල්ල සිදුවන්නේ ඇමරිකාවේ කොන්දේසි මත බව ඇය අනතුරු අඟවයි.

විදේශ කටයුතු අමාත්‍ය වින්ස්ටන් පීටර්ස් පවසන්නේ මෙම සාකච්ඡා පිළිබඳව ප්‍රකාශයක් කිරීමට තවමත් කල් වැඩි බවයි. සම්පත් අමාත්‍ය ෂේන් ජෝන්ස් මෙම රහස්‍යභාවය පිළිබඳ චෝදනා ප්‍රතික්ෂේප කර තිබේ.